Siwa nomen Deae Obotritae Helmold. [(+] an mulier hinc Saxonibus superioribus, eine böhs Siben. +)

Wuodeneswege. Chron. Sax. Ms. 967 (ergo Wuodan deus Saxonum[).]

Sena in Britannico mari Ofismicis adversa litoribus Gallici numinis oraculo insignis est cujus antistites perpetua virginitate sanctae numero novem esse traduntur Gallicenas vocant putantque ingeniis singularibus praeditas maria ac ventos concitare carminibus seque in quae velint animalia vertere, sanare quo apud alios insanabilia sunt, scire ventura et praedicare sed non nisi deditas navigationibus et in id tantum ut se consulerent profectis[.] Ita Mela lib. 3. c. 5.

Vossius ibi: libri manu exarati habent Galligenas aut Gallizenas. [. . .] Scribo: Barrigenas. [. . .] Glossae antiquissimae Barrigenae, peregrinae in aliis: Barrigenae peregrinae barbarae. In Plutoxeni, Isidori et aliorum glossis Barginnae <et> Bargennae appellantur, accipiturque ibidem pro barbara quoque exclamatione. Non immerito quisquis existimet Barginas dictas sacerdotes foeminas viros vero Bargos. Iidem vero sunt Bargi et Bardi. Sane glossae antiquissimae puteanorum fratrum utrumque rectum esse docent[.  . . .] Valde probo conjecturam Gronovii nostri, qui tritium istud Gallorum vocabulum Baragoin hinc originem accepisse existimat[.]

Ex Th. Bartholini Thomae filii 2do antiquitatum Danicarum de causis contemtae mortis apud Danos Gentiles

Dii septentrionalium praecipui erant Odinus, Thorus et Freyus, sed hos fortes olim potentesque fuisse homines Snorro Sturlesonens dilucide exposuit . . . Svecis praecipue cultus Freyus rex olim ipsorum in annonae maxima penuria propitiatus, hic dictus et Fro, sed minime confundendus cum Frothane Daniae Rege, quod Rudbeckus in Atlantica perperam fecisse dicitur.

Idem in Norwegia et Islandia pro deo habitus. Islandis peculiare nomen erat Thorus e Norwegiaeo transvectum cujus simulacrum ingens malleum manu tenens, quanquam et Dani Throrum colure non sine libatione humani sanguinis, ut Sveci Freium.

Danorum primarius Deus erat Odins, qui res bellicas dirigere credebatur. Belli alias praeses erat et Freya, cum armis < - > expressa quae et nuptiis praeesse credita, nec non praeter Freyam Tyr, sed cum Thoro non confundandus, nam terius in Hebdomane a Tyro vocatur Tyrsdag vel Tysdag, quintus a Thoro Thorsdag. Odinus autem inter bellicos deos erat princeps. Is telo quod Geir vocatur, cujus et forma < - > incisa < - > exhibetur < - > se fecit, ut tanto majori specis veri Valhallam se obtentarum crederetur. Ad Valhallam enim nisi per caedem et sanguinem non patebut aditus, exclusi servi, item homines senecta et morbis oppressi[.]

Valhalla est aula caesorum Valr caes in proelio (+ an a cadeno ) unde et Walstat locus caesorum, et Walfort peregrinatio ad loca defunctorum. Valhalla autem locus fuit in Asgardia, quae eadem videut autori cum Gladsheim. Hunc locum septentrionales in Scythia, unde et Odins ipsorum Numen venerat collocarunt, qui et Gundheim hoc est dei mundus dictus est (+ puto legendum Gudnheim; quasi dei locus. Sed revera debet intelligi domus Gutarum vel Gotorum.) Asas vacabant suos deos. (+ Hetruscis Aesar Deus +)[.]

Piratae Anglis Wikkingi, Saxonibus Ascomanni, ab Askum quod navem significat[.] Regum filii minores natu exclusi cogebantur sibi rem per piraicam quaerere. Hinc nummi externi importati, quanquam et inventi Runis inscripti quales cap. 2. lib. 2. fuere et adhibiti pro amuletis. Interdum < - > in sculpta et idola Odinus et corvus Odino sacer, qui et vexillis intextus[.] Apud septentrionales, ut apud Thraces, Herulos, Prussos, Winetos, Indos, uxores superstites crematae, aut super corpora maritorum interfectae quaedam sed altro peremere . . . Dii etiam Hermod et Bragus occurrere iis crediti qui fortiter in bello cecierant sed et in bello casuri, ab Odino ipso vel a virginibus ejus ministris dictis Valkuriur per aera et maria equitatnibus invitabantur. Heroes recepti cum diis in Valhallam dicti Einheriare quasi prono heroes. Valkyriae ibi pocillatrices pocula cornea (+ Oldenb. horn, et aliud +) Kiflheim sedes pro morbo et senecta extinctis Lib. III. Tres parcoi dictae Danis Nornae, nomina Urdr, Verdandi et Skuldi, Fatorum constitutor Odinus cum uxore Frejy. Idem Runarum inventor; Runir alius < - > sermo. Auspicia a corvis cygnis cornicibus; sortes per virgas salignas < - > somnia. Foeminae < - > votae[.]

< - > Odinus et Thor jam tempore Romanorum? Nam Hermundiri Cattos hostes Marti et Mercurio sacraverant Tacit[.] Annal. 13. Et Tacit. de moribus: Deorum maxime Mercurium colunt, cui certis diebus humanis quoque hostiis litare fas habent[.] Herculem ac Martem concessis animalibus placant. . .

<Demiurgi, C - viones>, Angli <vari - > . . . Hertham id est terram matrem colunt[.]

(+ Theut, non fuit indigena apud Aegyptios[.] Non ita Cicero lib. 3. de divin. Quintus Mercurius quem colunt Pheneatae, qui Argum dicitur interemisse, ob eamque causam in Aegyptum profugisse <et> Aegyptiis leges et literas tradidisse, hunc Aegyptii Theuth. appellant[.]

Sinistus Burgundionibus sacerdos apud Ammian. lib. 28. Senae <virgines  - dicae> in insula Sena in Britannico mari inter Galliam et Angliam Mela lib. 3. c. 6.

<Aurinia> fatidica et post eam <Velleda> Tacit. de Mor. Germ. Lips. suspicatur esse A<l>uriniam.

Ganna virgo, post Velledam oracula mittebat Dio lib. 67. < - > tempore Domitiani[.]

Drus saxonibus in Britannia erat magus. Alfricus in Glossar. saxonico-latino. Sane et Germanis et Gallis Druidae ut ait Diog. Laert. in prooemio[.]

Druchtin dominus olim

<Plinio> druides a quercu, sacro ipsis Arbore[.]

Apud Germanos carmina antiqua Tacito, quibus <Tuisonem> et Mannum celebrabant annatim apud eos genus. Et apud Caes. ubi de Gallis ||75v|| . . druides apud eos magnum numerum versuum edi<sc>ere jubebant <nec> literis mandabant[.]

Libys Chattonum sacerdos in triumfo Germanici Caesaris ductus Strabo lib. 7[.]

Germanis son, Anglis sun; Suedis sole, Danis suol, sive soel, Slavis son<ce>, Polis slonce, Bohemis slunce, Gr. ; ut sal; sedes, sus; Doribus . Vetus Hebr. . seu El.

Dies dominica Germanis sundag. (+ haud dubie id est veteribus +)

NB. Paulus Diaconus rer. Langob. lib. 1. c. 9. Wodan sane quem adjecta litera quidam Gwodan dixere ipse est, qui apud Romanos Mercurius dicitur, et ab universis Germaniae gentibus ut DEus adoratur, qui non circa haec tempora, sed longe anterius, nec in Germania sed in Graecia fuisse perhibetur[.]

Apud Godefridum Viterbiensem, quidam, ut ipse ait antiquitatum commentator tradit, Vandalos accedentes ad idolum suum Godam, victoriam de Vinutis postulasse, quam fabulam et Paulus Diaconus c. 1. refert[.]

Persis Deus Choda.

Dies Mercurii Westphalis Godenstag, Belgis Goensdach vel Woensdach, Anglorum Wednesday, Suedis Odhensdag, Danis Othensdag vel Onsdag, ut Ord, ynske, uld dicunt Dani pro word , wundsche , wull

Et <Taranis> scythica non mitior ara Dianae, Wallis Taran <tonitr - >, donner, Danis Torden Donnerstag, thiorsdag septentrionalibus, Anglis Thursday. Suedis <saunaribus> Tordsmanat, Danis thormaanet. Adamus Bremensis Thor praesidet matre, tonitrus et fulmina etc. g<u>bernat . . Thor cum sceptro Jovem exprimere videtur.

Alicubi Germanis pfingestag pro Donnerstag. Pinnus Jupiter conjicit Cluver a < - > summo, non <Jup.> Liv. lib. 31. non a poenis sed ab eo quem in summo juratum vertice[.]

<Pennium> montani appellant. Sed est a Jove. Unde hodieque mons Jovis.

Samesdag < - > a Sabstag. Saterdag a Romanis[.]

Beda in lib. de temporum ratione c. 13. ita scribit de Anglis Germanica gente in Britanniam transgressos: Aprilis Eostur monath, qui nunc paschalis mensis interpretatur quondam a dea illorum quae Eostro vcabratur, et cui in illo festa celebant, nomen habuit; a dujus nomine nunc paschaloe tempus cognominatu, consueto antiquae observationis vocabulis gaudia novae solennitatis vocantes. Germ. Oestern, Anglis Easter in quo Astarte Siconiis, Atargatis Assyriis. Ita suspicatur Cluver lib. 1. c. 27. An ipsa hertha dea.

Freia conjux odini, Venus, Freitag, Germ. Ang. (Dani) Bremensis narrat duos apud Suevones DEos Upsalae, Wodan, qui bella regeret, qui armatus, Friceo, < - > pacis et voluptatis, cum ingenti priapo. Danis Frigdac (+ fayer +) frau foemina Luna Mann, mhnh

Mensis Polonis miesiac, Sued.manat. Angl. moneth. dies < - > Gemanis alicbui Erehtag, Ares mars scil. < - > Dingstag a lite, septentrionalibus Tiisdag; Anglis Thuesday, suspicatur Cluver esse ab Hesus qui mars Lucano: horrensque feris altaribus Hesus apud Lactant. variis explribus Esus vel Eus[.]

Duo fratres juvenes < - >si apud Naharvales (< - >iorum gentem) Aleis nomine; Tacit. M. G. Acellisculto maxime dioscuros. Diodor. Sic. lib. 4. quasi arg< - > eo venissent (+ nugae[ +).]

D< - >enia apud T< - > incolas viros in fontium flumium aquis memorat Procop. Goth. lib. 2. intelligit S< - >dinarios (+ puto esse qui vulgo Nixae)[.]

Sortes per sparsos succulos Tacit. M. G. simile herod. lib. 4 de Scythas, etsi nonnihil diversum[.]

< - >orum Augurum Germanis Tacitus Ditmarus <luticiis> lib. 6. ascribit Persis currus sacri et s< - > equi Herod. lib. 7[.] Plutarchus in vita Caesaris foeminas apud A< - > faticidas ex fluminum gyris et fragonibus < - > praedixisse[.]

Hectoris Georgii Masii schediasma de diis Obotritis praecipue Radagasto, cum notis Andr. Borrichii Hafniae 1688. 8^o. De Arminio Adamus Bremensis: Saxones < - > ligni non parvae magnitudinis in altum erectum, sub dio colebant, patria eum lingua Irmenseul appellantes quod Latine dicitur universalis columna[.] Videtur Bremensis intellexisse Iedermansseul quasi deo < - > et < - > seul (+ de quo Reines. <incripta> +) Putat Borrichius ex his Bremensis locis errasse qui armati viriforma describunt fuerit FRancus informis. Sed Meibomu< - > formam describit ex Chron. Sax. Crantzio et Fabricio. Et ne dubites exhibet verba poetae veteris Padeb. Simulacrum quod vocitabant Irminsul ejus factum simulque columna non operis parvi fuerat parvique decoris[.] Verelius in notis ad Hiporium Gothrici et Rolfi optime de veterum Germ. diis ex scriptoribus Gothis. Plura de his in relatione de hoc libro Masii, monath unterredung. Jul. 1689 (+ Adam. Brem. collat. Radegasti simulacrum in Rethia urbe Rethanorum capite. An ergo fortea loco nomen idolo[?]

Deus Endovellicus forte ex Tubale vel Dovale Ibericorum Asiaticorum Europaeorumque conditore Togotes vel Togotius in monumento Lusitanico repertus [. . .] e Togi Celtiberorum reguli (+ Herois autoris) appellatione formatus (+ ita Martial. civem Togi se vocat, id est Celtiberorum +) Verbeja vel potius Verneja a Juverna vel Hiberna; Noreja matres Aufaniae vel Tanfaniae a Tanfana cujus templum in Marsorum regione ultra Rhenum Chamavehae Chamvorum propriae; Acernehae, Rumehae Vacallinehae, Vaptiae, Suebae; Leherennus, Mithras; Nannaea, Latobius; Belenus; Bacurdus, Belatucadrus; Moritasgus (DEus moritas < - > in inscrip in Gallia nuper reperta) Camulus; Hercules Deusoniensis et Magusanus (fecit inde forte Goropius Marensanum +) Alcis Naharvalorum, (+ an hinc < - - >[)] Arduinna, Nehalennia.

Haec Reinesis Epist. 69. ad Rupertum. Ubi linearum subduxi sunt majusculae forte quae e inscriptionibus. Apollo Belenus in 15 et 16. p. XXXVI. inscr. DEA AUG. ANDARTA in 9 et 10 p. MLXVIII[.] De Moritasgo forte legendum Marti Augusto suspicatus erat Reinesius, sed Epistola 19 ad Vorstium subjecta est integra incriptio unde apparet revera esse < - >. et professus Niger amnibus honoribus apud Aeduos et Lingonas functos deo Artimpasa Dea Scythica apud Herod. lib. 4. c. 59. Orig. lib. 6 < - > vocat %(Argenpasan, et in duobus saxis agri Tusentani apud Gruter 5. et 6. pag. LX. CEA ARTI PASA, item DII PATRIVI KAI ARTI PASA[.]

Gerardus Corbejae veteris Abbas quaesiverat an Germani olim podagrum coluerint respondet Wedekindus Abbas novae Corbejae in literis quas exhibet Paulinus diss. 5 de Monaster. §. 8. p. 53. An vero quod nuperrime per Epistolam quaesivit Reverenda paternitas vestra Germani nonnulli Podagram coluerint, penitus ignoro. Ubi praeclare annotat Paulins §. 15. ebonensium idolum fuit Podaga (non podagra) qua de Helmoldus lib. 1. c. 83. n. 3. ex quo Cranz. Vandal. Lib. 4. c. 23. qui pogagam vocat. De idolatr. Germ. Citat Albini Chron. Misn. Lib. XI. p. 146. Hachenberg. Germ. Med. diss. octava priore.

Alter genii vel daemones Eddae, (+ alp druckt Germanis Sax.

Wandli Goddanum DEum consulebant; is ad uxorem Fream pro iis intercedentem, qui sunt isti Longobardi hinc illis nomen; si credimus Diacono lib. 1. c. 2.

Thom. Gale. Notis ad Nennium subjicit Genealogiam antiquam qua derivantur reges Saxonum ex Woden. Nempe ipsi Wodem ascribuntur filii Vecta sive Wehta, Trigilfus, Sueppa, Weremundus, Siggarus, Bealdagus, Winta, Wehtae filii Wilta cui fil. Withgisil, cui fil. Hengistus. (primus rex Cantuariorum) cui fil. Oric cui fil. Octa, cui fil. Irmenric, (omnes reges) cui fil. Althelbert rex Christianus. Trigilfus Abnepos ulfa Piranus rex vientat: Anglo< - > etc. In Nennio est sic: Hengist. Fil. Guitgalis, fil. Guita, fil. Guesta, fil. Woden sed deinde altius ascendit, fil. Frealf, fil. Fredulph, fil. Siun, fil. Folepald, fil. Gonta qui fuit filius Die. Ego puto hic rursus intelligi Guertam fil. Wodenus quia Woden habitur Sax. Pro Deo, confuso recentiore cum antiquiore[.]

Apud Clem. Al. Strom. 1. p. 305 distinguuntur 2 Gallorum druidae, et Celtarum philosophi. Et Diogenes Laertius [. . .] in prooem. ex Aristotele et Sotione [. . .] extitisse apud Celtas et Gallos, qui druidae et semnoethei vocati sunt. Ubi Megragius [. . .] egregie Celtarum nomine Germanos comprehendi[.] Nempe ut Dio lib. 39. antiquissis [. . .] temporibus, [. . .] Celtae, qui ad utramque Rheni ripam.

Laertius in proomio druidas praecepisse hortes difficulter abolitae apud Germ. confer Frisiorum leg. lib. 14 < - > Taciti c. 10 G. G. < - > statuae vel imagines DEorum < - > magis apud Laert. prooem. Germanos apud Tac. c. 9. n. 7. Romanis initio apud Plutarch. in < - > (+ < - - - > an sapientiae +)[.]

Gallorum sapientes recensentur Straboni lib. 4. p. 197. B%/ardoi teki Oy%/ateis  -  drydai, Bardi, vates, druidae. Atque hinc existimant quidam emendandum Ammiani locum lib. 15. qui Bardis et Druidibus loco vatum Eubages adjungit, si quid tamen in his nominibus mutandum [. . .] ego malim apud Strabonem pro Romano barbarum, quam apud Ammianum pro Barbaro Rom. vocabulum substituere[.]

Obrecht philos. Celt. §. 3.

Mela lib. 3. c. 1. Druidibus aeternas esse animas vitam alteram ad manes[.] Et Diodor. Sic. lib. 5. < - > opinionem apud eos invaluisse quod animae post annos defunctos in aliud ingressae < - > vitant. Sed videntur Celtae tantum credidisse transitum in alia humanae corpora[.] notat Caesar lib. 6. c. 14 ab alias post mortem transire (animas) ad alios. Et apud Lucanum Regit idem spiritus actus orbe alio[.] Haec Obrecht diss. de philos. Celtica[.] Add Strab. lib. 4. p. 197[.]

Appianus in Celticis de Marcomannis quod sint katafronhtai canatw di Elpida anabicosews comtemtores mortis ob spem resurrectionis[.]

Pythagoras inter praeceptors habuit Celtas ut in lib.  pec. de symbolis Pythag. testatur Alex. apud Clem. Alex. Strom. lib. 1. p. 304[.]

Irmensula apud Georg. Fabric. lib. 4 Orig. Sax. fol. 416. Chron[.] Sax[.] picturatum ed. Pomar. p. 23. Dresser Chron. Sax. p. 25. Crantz lib[.] 2. Sax. c. 9.

Die Figur in kupfer aus d<e Sachs>. Chronick hat H. Erasm Franc. in Crain lib. <1> p. 56. Cranz dubitat, an Mersburg ad Lutam an Eresburg ad Lupiam.

Brotuff lib. 1. c. 6. Chron. Mersburg. Caroli M. temporibus Mersburgi praeter Martem fuisse cultum quendam sylvanum Dhum, Zuthber. Huic locum fuisse consecratum. <Huic> <satis anni> temporibus Vendos sacrificasse

Credo apud Chron[.] Sax[.] describitur. Figuram <etiam> exhibet Francisci, p. 58[.]

Hartesburg auf dem Berg zwischen Goslar und dem Brocksberg.

Garleben soll <equidonis> leben bedeuten. Haec d. Chron. <a> Dresserus d.

Dionys. Hal. lib. 1. aut tom. <summum> a Celtis cultum[.]

Venerem Magdeburgi cultam describit Dresserus[.] Et <figuram ex Elbe  - > Erasmi Francisci d. l. p. 60. Ibi cum Venere tres charites.

Apud Sax. Gram. lib. 1. quinque Saxonum Dii, Crodus, Hama, Irmus, Flimus, Siva. Hammois est Jupiter Hamm<a>[.] Figura apud Erasm. Fr. d. l. p. 61. Caesar non alios Germanis diis tribuit quam Silem, Vulcanum et Lunam. lib. 6. bell. Gall[.]

Fabric[.] Orig[.] Sax. lib. 1. p. 61. ad Tertullium Apol. 24 provocat, quod Germanis coluerint Tybilenum, id est Diabolum. Sed Tertulliani verba sunt: unicuique provinciae civitati suus est Deus, ut Syriae Astarte, <Arabiae> Disares, ut Norico Tibilenus, ut Africae Coelestis ut Mauritaniae reguli sui. Quidam legunt: Deus Belenus

Memorat Beda Deam apud Saxones fuisse nomine Easter vel Aestar, cui in Aprili sacrificatum unde hic Easter monat, Easter time osterfeyertage[.]

Druides Plinio a querca; sarrva quercus Graecis hinc Theologos et philosophos Celtarum Sarronites appellavit Diod. Sic. lib. 6. Drys magus Saxonibus apud Alfricum. Viscus ipsis saver Plin. lib. 16. c. ult. et Max. Tyr. diss. 38. sub quercus forma Jovem adorasse[.] Hodieque initio anni pueri circumeuntes in quibusdam Galliae locis clamant au guy V. Du Chesne de eorum ritibus p. 53. De Bardis Lucanus lib. 1. Strab. lib. 15. Am. Marcell. Diod. Sic. lib. 6. Bibl. (etsi puto non nominet) Barditus German<orum> id est cantus sonus, apud Tacitum in praelio lib. de M. G.

Refert Arab Ali Said Vaheb apud Sabios jam primum diem [. . .] soli sacrum, [. . .] secundum lunae, tertium Marti, [. . .] quartum Mercurio, [. . .] 5tum Jovi, [. . .] Sextum [. . .] Veneri, quae apud ipsos Beltha, [. . .] septimum Saturno[.] Idem etiam apud ipsos Germanos. Sic et signa Zodiaci membris corporis humani a Chaldaeis assignata Sextus Empir. contra Mathe. lib. 5. p. 113. Idem apud Priscillianistas Boxhorn. H. U. p. 304. 305 . . . figuram inde apud Lludd. T. 2. < - > p. 113[.] Talis in omnibus nostris Calendariis[.]

Nabaliae flumen facit Cluverius ex Tacito lib. 5. Hist. Similitur Nabaliae pontus Cluverius Isalam interpretatur contra Pontanus in discept. Chorographicis legendum Navae quae prope Bing[i]um Rheno influit[.] Non et alio loco Taciti et pontis hujus et fluminis mentio (+ huc de Nehalennia)[.]

Radegastum jam olim cultum Germanis ante Radagarsum hoc suspicatur Masius lib. de diis Obotritis et annotator Hadr. Bianchius ex Mabione et Tacito sed Strabo et Tacitus solum gratia habent[.]

Reusnerus voluit inter progenitores Witichindi magni fuisse quendam Witikindum quem secundum vocant ejus filios fuisse 427 Horst et Hengest, de quibus Beda, qui in Saxoniam ivere. Theodericum de Niem quendam. Budonem ex eadam stirpe (huic Witisamdi II. proavum) vocare patrem multorum gentium[.] Leznerus Chron. Duc. c. 6]

Fr. Joseph. a S. Angelo Carmelita di< - > linguae Persicae analogiam explicans cum Europaea, (cap. 3. < - > Gazophylacii) Belgica in primis utitur. Etsi ipse sit Gallus et Italicam, Gallicam Latinam in ipso dictionario Persicae opposuerit[.]

Infinitivi Persarum desinunt in en, den, ten; Kerden facere, sac-hten, atidem facere comparativa in er bonzourcter major, beheter, melior. Divinitiva in Ke Merdeke homunculus, Zeneke muliercula. Subjicit vocabula quaedam nostris cognata: Amaril Amarres d'un navire Avani pro angari, quando cursores regii equum exigunt Asmondeh tentator vox pure Persica. Bala-c hane< - > fenestra c< - >rata, hinc nostrum balcon Bend ligamen. Bed malus bad Anglis Belgis bed. Bester pulvinar Belg. polster. Beheter melior beter. Beruder frater Belgis broeder Tazeh casa dom< - >la hortulanorum Capanek cappa[.] Cassen scutella; lingua Tolosana casso Cera quare (cur) Chizi Gall. chose res. Choda DEus, Godt Belgice[.] Ciar-tar cithara, ciarquatuor, tar fides. C-hourmend helluo Gall. gourmand. Corni cornu. Coucon cuculus[.] Croukeh [. . .] Gallina habens pullos Italice chiocca (Germ. Küken putti, Gallina glukke)[.] Dad [. . .] dedit[.  . . .] Deh, age, Gallis haida. Dendon dens. Der porte Belg. door. Dinar. denarium[.] dochter filia. Dou duo[.] Doür tour gyrus. Enderum internum[.] Forn furnus[.] Fortuneh tempestas Ital fortuna. Gaz Gaza significat proprie denarius (+ Venetis ex igna moneta Gazetta, unde nomen de la Gazette +)[.] Gens genus (Kin Sax. vet.) Gevon juvenis[.] Gigher Hepar Gallis < - > stomachus gigier. Guech < - > Italis gesso[.] Goulon gula fauces[.] Hagi peregrinus Meccae quasi agiow sanctus Ha< - > octo Belg. acht. Honer honor (kong können)[.] Jounani groag (an ionius)[] Keti quod Gall. que. Keras cerasa. Kermes < - >[.] Kissaccus (quasi inversum)[.] Lab labium. Lagiovert Azureg (an a lazuli lapide?) Lehi Polonus (an a Lecho)[.] Leien fluidus (liquidus lyv solvo, abluere, lai Occitana lingua, Gallice delayer, laßen, zerlaßen +)[.] Mader mater mazzen officina magazin mourd. est mur< - > Mourt myrthus. Mousos mus. Naf. [. . .] umbilicus[.  . . .] Nareng < - > malum. [. . .] Navad [. . .] nonaginta. [. . .] Naul [. . .] naulus. Ne [. . .] non. [. . .] Nist [. . .] non est[.  . . .] Nom, [. . .] nomen. Nou [. . .] novus[.] Nuxun [. . .] noxium, Oukianous [. . .] Oceanus. [. . .] Pah [. . .] pes. [. . .] Pars [. . .] pardus[.] Pah-zeher [. . .] bezoar sonat contra venenum. [. . .] Peng [. . .] quinque. [. . .] Perper [. . .] portulaca [. . .] Gallice pourpie. [. . .] Piadeh [. . .] pedes, peditis. Pialeh [. . .] crater, [. . .] phiala. Pol [. . .] pons. [. . .] Qaza [. . .] casus. Quafa [. . .] occiput Belgis Kuffe. Quernas [. . .] cadaver karonje Belgis. Richeh [. . .] radix. [. . .] Rustai [. . .] rusticus. Saboun [. . .] sapo[.  . . .] Salata, [. . .] salata. Sagallat [. . .] ecarlate. Sapor [. . .] sonat Regis filium lingua [. . .] Parthica Nam [. . .] ciah [. . .] est rex et [. . .] pour [. . .] filius (por antiquum Rom. pro filio) quod hodie vocant ciah-zadeh[.  . . .] Scia mat [. . .] Arabice rex mortuus est (mattar Hispanis, mactare +)[.] Scherbet [. . .] sirupum. Schesh [. . .] sex[.  . . .] Seft [. . .] durus, Angl. soft (mollis, Germ. Saft, sapa, unde et sagio)[.] Segel [. . .] sigillum. Sekkeh [. . .] domus monetara Ital. secca (zecha Venet. inde zechini)[.] Setarch [. . .] astrum (asteostern) Sfengi [. . .] spongia. [. . .] Sineh [. . .] sinus. [. . .] Tas [. . .] crater Gallis tasse (+ talia ob oriente, ut geule dans le blason)[.] Tebl [. . .] tympanum. [. . .] Tafteh [. . .] punnus sericus (unde taffetas)[.  . . .] Tamboureth [. . .] tympanum. [. . .] Tou [. . .] tu[.] Toun [. . .] copula balnei quasi [. . .] tonne[.]

Pauciora haec sunt quam expectabam sed puto autorem <tantum> superficiem in his attigisse. Aliter judicabat Elichmannus[.]

Cienin derzemin keder asmon, in terra sicut in coelo. As< - > coelum, zemin terra. Same terra in lingua Lettica et aliis Scyticis. C-hoda aferedigar asmon ve zemia, DEus creator coeli et terrae. Asmon est a Sharaim.

Credo in <vecondilo> lingu<o> plures fore consensus, ut quod zeneke muliercula[.]

Verum quidem est (ait autor Gazofylacii Persarum linguae, in clavi seu Gram. cap. 2.) quod moderna Persarum lingua, quam [. . .] Parsi vocant innumera etiamnum vocabula Arabica sibi asciscit; [. . .] antiqua vero sive Parthica lingua, quam [. . .] Foursi vocant, et a moderna differt uti Gothica lingua (autor fuit Tolosanus et per Gothicam intelligit veterem Gallicam) a moderna Gallica, solos characteres Arabicos mutuatur[.  . . .]

Lingua Heroum sive Moganorum, [. . .] qui nunc in mapalibus [. . .] (sous les tentes) [. . .] degunt [. . .] (gente campestre) [. . .] circa Xirwan [. . .] (Scirwan) [. . .] quae olim in Persia ante eam qua jam est obtinuit. Dicta ab Athletis Heroicis id est Regibus suis qui tales habentur in libro scia nomeh [. . .] ita dicta: [. . .] pehelvi [. . .] (in questa lingua e scritta in versi la vita di quei Ré nel libro famoso chiamata cia-nomeh)[.  . . .]

La Bellezza de Persiani Moderni proviene d'una infinita di schiavi Georgiania di l'uno et l'altro sesso. Gli antichi Persiani chiamati Gaur adoratori del fuoco, [. . .] per non essersi mescolati con altra gente sono ancora brutti come simie. Gazofyla. ling. Pers. v. Georgiani[.]

Quod Persis garm, Germanis gram; Persis garb, Germ. grab. Pi< - > or de orig. <Germ.>

Godegisillo rex Vandalorum laesus a Francis apud Greg. Turon. ex Renato profuturo Frigerido[.] Manifeste Germ. Gode-geselle[.]

Joh. Nic. Strelovii Chron. Gothiland. ed. 1633. in eo pleraque nomina allegari perperam quaedam inserta nullo exploratae historiae argumento v. Schurzfleisch Suev. Goth.

Plerumque Dani omittunt W. Wort, wunschen, wunder, warm, will, wulff, wurt, wolf Danis: ord, unschen, under, arm ill, ulfe, urt, olf[.] Sic ex Wodan Oden.

Matth. Mechov Scriptor Polonus notat lib. 1.c. 5 Juhros pepulisse Slavos Pannoniae incolas quos undique in finibus Pannoniae habitant. Et a Bohemis Polonis et Sclavis populis vocantur Hugri, et addit Juhrorum in Hungaria et eorum qui in Juhra imo Scythia degunt idem esse linguagium et loquelam nuntiationemque acutam et lib. 11. c. ult. esse ejusdem loquel<lae conc>ise[.]

An Hungari ex Hunnis ita vulgo scriptores Hungarii sed dissentiunt Joh. Aventinus lib. 4. Annal. Boj. Jac. Spizel. Georg. Horn. H. Conring. quibus astipul< - > multas ob causas < - > Schurzfleisch diss. de Ungaria < - > th. 4. Dub. an Unugoni sunt Ungari, quia jam Avaribus venientibus, Unugori erant ad Istrum[.]

Excerpta grammaticae Hungaricae gelegt bey linguarum Harmonia[.]

Normannos a Danis dividit fretum Danicum. Ita ait vetus nescio quis, an inter Anglos? Itaque Normanni ex Jutia[.] An potius Sund eos dividit a Norwegis[?]

M. Nicaise m'ecrit decembre 1698 que le p. Pezron travaille aux origines celtiques et migrations des nations[.]

Deus Gothorum Thor, in Historia Julinensi Thorgiardt appellatur, ut ait Joh. Ramus in Norwegia antiqua. 1689 edita p. 3. Gotfredus Monumethensis Bintum facit patrem Britannorum quem Sheringhamus sequitur[.]

Odinus Trojanis regibus ortus credebatur, ut Stephanus in notis ad Saxonem, ex Brynolphi Svenonii conjectaneis refert[.] Edd. Island. prol. 6. vult ex Germania venisse in septentrionem, sed in Germaniam venisse ex Asia; et < - - > Trojae condere coluisse (+ Non inepte conjeceris narrationes Germanorum de Odino a Romanis et Graecis ad Odyssen id est Ulyssem translatas, unde quod Tacitus narrat Ulyssem longo e fabuloso errore in hunc oceanum delphum saltem hinc colligo Odinum fuisse Romanorum in Germaniam expeditionibus multo priorem Arngrinus Jonas Crym. lib. 1. c. 4. Odinum refert ad multo posteriora Trojanis tempora[.]

Odinus ex Germania ad septentrionalia venisse fertur in Edda Islandorum prol. c. 3. (Edda fabulatur Odinum Trojanum fuisse et Hervara saga: ante Graecorum et Asiaticorum in septentrionem adeuntium incolebant tunc tractum Gigantes et semigigantes)[.]

Appianus Alexandrinus in Hist. Illyr. de Anthariis scribens: fama est Autharios Apollum indignare in extremam decidisse cladem, quippe eosdem Celtasque, quos Cimbros vocant ad Delphos posuisse castra, statimque omnes dispersos aufugisse . . . His vero qui ad propria rediissent infinitam ranarum vim subortam . . . inde pestem Illyriorum [. . .] insecutam esse, quae postremo Autharios invaderet, donec profugi a patria [. . .] 23 dierum itinere juxta Bastarnarum gentes condiderunt urbes[.] Bastarnas vocat Strabo ad Istrum, Tyragetis et Germanis vicinos[.]

Ex Taciti vita per Vopiscum scripta p. 230. c. Zanara p. 240. < - > Zos. lib. 1. p. 266. l. c. apparet Barbaros qui se ab Aureliano vocatos contra Persas dicti< - >ant a Maeotide Palude per Colchos irrupisse Zosimus et Zonaras Scythos vocant, Tacitus < - >eos et < - >ia reputat Vorburgius Ostrogothos fuisse putat t. 2. p. 44. nam <nummus> Taciti apud Biray 410 victoriae Gothicae meminit. Et quod <Grutem> inscriptio Gothicam vocat et (+ nulla alii Taciti expeditio memoratur +) (+ Ergo Gothi < - - > in orientem < - >asi ut post Hunni

Qui ipsorum lingua Celtae nostrae Galli appellantur [. . .] Gallos ab Aquitanis Garunna flumen a Belgis Matrona et Sequana dividunt. Caear lib. 1[.]

Valde suspicor ante Cimbros, Celtas <p.  - - > Vasconas[.]

Nicephori Gregorae locus lib. 2. ex Cimbris esse Germanos et Gallos[.]

Add. excerpt. ex Cluver fol. 5[.]

Qui nobis Hunni multis Avares [. . .] vid. Aimoin. lib. 3. c. 11. Paul. Warnfr. de gestis Longob. lib. 2. p. 224. Eginhard. [. . .] vit. Carol. [. . .] c. 3. Distinguuntur Ungaris in Asiaticos et Europaeos [. . .] Procop. l. 5.

Theofylactus Aegyptius in Historia a Mauritio ad Phocae usque ma< - >em, Slavenos olim dictos fuisse Getas[.]

Trigla Dea Vandalica est triceps Hecate Chariclides apud Athenaeum De< - >a Ekath . . . trhglais khleymenh Atheniensibus locus erat Triglh dictus in quo anathma cum inscriptione TRIGLAUHNH BCATH millariae palla< - > Hecatae G< - > in Iliad. A. p. 17. ed Rom. rationes < - > Athenaeum lib. 7 Vossius Epist. ad Joh. < - > Pontanum ed. ab Ant. Matth. p. 102[.]

Apud Th. Bartonlin. Jun. Lib. De causa contemtae mortis Valhallae aula vel locus caesorum (wie valstatt) Valhalla fuit locus in Asgardia (+ unde Asi venere +) qui idem locus autori cum Gundheim id est ex Guttonibus Prussiae, in Scythia unde et Odinus ipsorum numen venerat. Asas vocabant suos deos.

Celtas Asia venisse confirmat quod in Scythicis veterum magnus consensus cum Latino seu Celticos ut Graeci ut in <Aeorpata Arimaspi etc.>

Apud Dacos bini singulis equis vehebantur, qui vicissim desiliebant et hostilem acrem turbabant. Strabo.

Plinius asserit Dacos esse Latinis qui olim Getae[.] Add. Strabo[.]

Matth. Westmonasteriensis Chron. p. 113 jactant Gothae Trojanos a sua stirpe praecesisse Antenoremque ab urbis excidio confugisse et in Germaniam se aplicasse[.]

De orig. Germ. quaedam <Epist.> Selenus lib. 2. c. 1. Cluver Ant. Germ. Lib. 1. c. 6.

Abasseni originis Asiaticae neque enim [. . .] habent labra turgida, nasum simum, crinesque adeo tortos [. . .] ut Africani Aethiopes. Ludolph. Com. rer. Aeth.

Ambigua Etymo. nec facile fidendum soli sono <ut> Moschos quis non in haec pronior facile sibi persuaderit fuisse cognatos Moschis Strabonis lib. 11, qui scripturae Mesech, sub quibus Colchi, Iberi, Armeni, etc. Cum tamen revera Moscorum nomen a sole urbe < - gia> Moscua quae a fluvio praeterfluente verum nomen gentis Russi.

Gothorum [. . .] sive Guttonum meminit Pytheas Massiliensis quaternis ante Christum seculis, vixit enim Pytheas (quo non habet occidens in doctis antiquiorem) tempore Alexandri M. quem Timaeus Andromachi filius Alexandro aequalis laudavit Plinio teste. Dicaearchus Aristotelis discipulus exagitavit autore Strabone[.] Add. Cluver lib. 3. c. 34[.] Procopius in descript. Ponti Euxini [. . .] Gothos [. . .] omnium barbarorum [. . .] fortissimos %(a p%/antvn tvn barbarvn alkimotatoyw [. . .] primas mundi gentes [. . .] Romanos et Wisigothas credo ubi de Attilae contra ipsos expeditione[.] De Gothis Orosius lib. 1. c. 16. [. . .] quos Alexander evitandos pronuntiavit, Pyrrhus exhorruit Caesar etiam declinavit[.]

Henr. Spelmannus Gothos antiquibus Getas et <Gutas> dictos[.]

Heinsius in paneg. Gustavi M. qui [. . .] Gothos a Gotis disjungunt, antiquitate invita id facere[.] Contra disserit Pontanus Ep. 52. inter editas ab Ant. Matth. ad Constant. Hugen[.]

(+ Annotata Matthaei: Plutarchus in Anton. c. 82. [. . .] Dicomam Getarum Regem magna auxilia polliceri (+ puto contra Anton.) Tacito Gothones[.  . . .] Trans Ligios[.  . . .] Guttones Plin. lib. 4. c. 14.[.  . . .] lib. 37. c. 7. Gutas < - > Ptolemaeus [. . .] Si Gutae, si Gottones eodem tempore non minus noti quam Getae [. . .] provincis [. . .] dissiti sequitur non esse eosdem (+ imo non sequitur +)[.] Cluver lib. 3. c. 34 Gothi (ita Procop. effecit) Scandiae olim incolae mox accolae maris Balthici in Poloniam inde in Pontum [. . .] pervenere et loca [. . .] occuparunt Getis < - > Jornand. [. . .] c. 4. Conring [. . .] c. 18. de fin. [. . .] De orig. Helmst. et [. . .] orig. jur. Germ. c. 5. Dous. lib. 1. annal. Holl. [. . .] Vita S. Stephani junioris in Analectis Graecis (+ credo editis a Bened. < - >) p. 451. Quae ad acclive Ponti Euxini versus Scythiae provinciam jacent, Bospherus Cherson. Nicopsis, xi ta herow thn gotuian koilhi agtatvnta quae ad Gothiam < - > porriguntur.

Haec annotat Matthaeus ad hanc Pontani Episolam[.] Pergit Pontanus :)

< - > quidem pro Gothis Getas < - > et Orosus et Hieron. in Genes. Gothos ab eruditis antiquis Getas nominatos testatur. < - - > Spartianus [. . .] in [. . .] Caracalla et Jornandes posterios sed Strabo et Tacitus [. . .] Getas [. . .] [a] Germanis disjungunt. Gutas puto < - > Scandia agnoscit quid nos Gotaland < - > hodieque Gutland < - - > confundantur Dahae et Daci (+ Sacae et Saxones +)[.]

Concedam Strabonem per Butonas qui Maroboduo suppetias tulere intellexisse Gutonas[.]

Joh. Isac Pontanus Ep. ad Christianum Frysium regis Daniae Cancellarium < - - > ep. 95. Mitto omnes pene Gothicarum [. . .] scriptores [. . .] uno volumine [. . .] exceptis Idatio et Aurel. Cassiod. [. . .] Idatius brevi chronico Gothorum et Vand. et aliarum gentium exoticarum persequitur bella quae a tempore [. . .] Theod. Aug. Hispaniam divexxarunt <Scaliger inseruit Eusebi<i> chronico> sub titulo: Idatii Lemicensis () in Gallica episcopi Chronicon continuans derelicta ab Hieronymo. Nec alius fere est qui Aurelius Cassiodorus [. . .] gestis Gothorum inscribitur. Est enim hoc ipsum quoque simile Chron. et habetur inter ejus opuscula [. . .] duobus vol. in forma VIII [. . .] excusa Lutet. Paris. 1600[.]

Strovo Sturleson Norwergische Geschichte von den Othinen so bey den flug < - > geherrschet. Schefferus in Upsalia c. 7. putat diversos Othinos a Saxone in una confundos et Othinos Saxonis et Sturleson c. 18. generalibus a se invicem distare[.]

Ex Scythia linguam Gothicam seu Islandicam illatam putat Verelius a primis incolis postea per Oddini et Asiaticorum immigrationem mutata lingua nam et Edda < - > Asiatici matrimoniae in his terris inierunt genusque suum in Saxonia et noctuo orbe admodum propagarunt[.] Sola ipsorum lingua [. . .] in usu hic [. . .] fuit[.] Addit Verelius hanc linguam dictam Asamal Asiaticorum sermonem, sed Heranos saga abula Gautam habet Regem Ostrogothiae < - > Et Edda vult Gothos (Gotnar) dictos qui Gothum fuissent secuti[.]

Marachi sunt populi Slavorum qui sunt ab oriente Boëmorum, habentque in circuitu hinc Pomeranos et Poldanos, inde Ungros, et crudelissimam gentem Postinagos (+ an hi reliquiae Bastarnarum +) qui humanis vescuntur Carnibus[.] Ungros a Pastinacis pulsos alibi[.] Quis hoc dicit?

Strabo Germanos facit Getis confines lib. 7 et statim in Suebis Geticam auspicatur, scilicet ibi Dacos sub Getis comprehendit[.]

Wadinum in septentrione conburendi mortuos usum introduxisse Snoro p. 1. Chron. Norwegi num. 1. in vita Othini p. 7. Arnkiel[.]

Allerhand sorten von stecken Runer genant[.] Arnkiel.

Edda narrat Othinum ex Asiatica Scythica primum in Saxoniam inde in Gotelandiam venisse, tandem in Sveciam penetrasse[.] Filium Norwagis regem praefecisse. Edda in praef. fab. c. 3. v. Arnkiel. p. 93. Thor filius Odini, Freia uxor[.]

Saxones in memoriam victoriae ad Odelpesholt 1115 in ipso illo loco erexerant in columna statua armati viri, et adjutorium vocavere[.] Unde populo idolum, dictum Jodut vetus chron. Sax. Pomanii p. 243. 244[.]

Moneta Italis La zecca contractum <inexpecta  -  gjuica> vel nostro pronuntiendi more a tschuica id est Judaica locus Judaeorum ut Judaei Gallis dicuntur tschuif quemadmodum nos scribemus scilicet olim moneat in Judaeorum manu < - - - > Judaeorum vicus < - - - >[.]

Multum Latini id est Celtici in Scythico <ut> more Slavos mare olim Morimarusa de mari mortuo. Hac illud Scythicum Alox-pata de viricidis apud Herodotum. Spi de visu unde Germanis spehen, Latinis species, speculum, semilatinis spion.

Latinum est Graecocelticum[.]

Lluyd in Transact. 1698 <(is qui Camdenum renovavit)> Hibernica esse Latinis valde cognata <esse antiquam Latinitatem corruptam>[.]

Brunea thorax v. Du Cang. < -  Strauch - - > Mas. de diis Obotritis derivat Brennum quia Bryn significet <galeam>, (+ Ego puto Bruniam a Bruno esse p< - > Brunitum, quod <Politum> Gallis hodieque < - - - >[.]

Ut peidian, peidian puer, dedit < - - - > paggio pronuntiant; sic in Germanico a Knab puer ortum est Knappe famulus f< - >e Knecht servus. Quod postremum < - > patet. Ex Isidoro constat antiquis Celtis Gnabat vel Kn< - >et significasse < - - - > puerum, sed ex < - > factum est Kn< - > ob Euphoriam; ab inferioribus praesertm Germanis < - - - > exempla. Nam < - > craft, luft, stift < - > inferiore dicunt cracht, lucht, sticht[.]

Quiam autem nobiles adolescentes seu tirnoas miligtarias scutiferi erant, schild-Knappen, et ideo militum jam exercitatorum etiam in diplomatibus famuli, appellabantur, hinc factum Anglis Knicht hodie significet quod Gallis écuyer id est quod nund nobilem vocant. Atque ita ex contemta servi appellatione facta est honorata < - > apud Turcas et Persas servos Sultani servos <Habi> primarios appellari receptum est. Caeterum quod in Isidori Glossis extat: Gnabat natus generatus, filius, creatus vel enixus lingua Gallica. Glossario prisco Gallico pag. 235.< - > dum putat et legendum gnaab. Sed non esse corrigendos autores sine magna causa, vel hic locus docet, nam gnabat vel Knaft rectum et antiquum esse docimus ex <facto> inde Knecht. Docet etiam < - > quod non fuerit suspicares Etsi duobus unica tantum < - - - > Nempe genow gennav generare, < - - - > Knab vel gnabat pro nato. Knaft Knecht < - > ex se < - > prodeunt[.] < - >sudois Zecca, zecchini. Ubi nihil superest[.]