Stephanus ad Pipinum Epistola per Georgium et Warneharium missa, in extremis positus et ab Aistulpho pressus opem lamentabiliter flagitat. Post de<um>, inquit, in Tuis manibus nostrum omnium Romanorum commisimus animas . . . subveni nobis [. . .] ne pereamus, ne quando dicant gentes . . . ubi est fiducia Romanorum quam post dominum in Regibus Francorum habebant . . . omnes enim gentes[.]

Carolum M. Ingelheimii prope Moguntinam natum habet Theodericus de Niem. Imo jam ante eum Gotefrid. Viterb. In Thuringia conceptum habet Monumentum Fuldense quod integrum nactus sum[.]

Godefr. Viterb. part. 17.

Consurgit Carolus acer

Natus in Ingelenheim[.]

Videndum an Pipinus eo tempore quo conceptus Carolus videri esse potuerit in Germania monachus S. Galli [. . .] cap. 30. Carolum in Genitali solo Basilicam antiquis Romanorum operibus praestantiorem fabricare aggressum sed [. . .] genitate solum potest esse patria[.]

Egregium struxit palatium in Ingelheim. Poeta Saxo: Ingylenheim dictus locus est ubi condidit aulam

Aetas cui vidit nostra parem minime (+ hoc confirmat ibi natus +) et ipse Eginhardus cap. 17. inchoavit et palatia operis egregii unum haud longe a Moguntiaco juxta villam cui vocabulum est Ingilenheim, alterum Nordomagi[.]

Carolus et Carlomanus cum ipso Pipino patre (jam ab Episcopis coronato) coronati a Pipino. Vid. diploma antiquum Mabill. R. d. lib. 2. c. 6. ex Abbatia S. Dion. ubi ann. 767. incarnationis 16mo Pipini 13mo Caroli et Carolomanni consecrati fuere Reges Francorum sancto < - > per B. papam Stephanum. Hoc scil. factum 754.

Inter eos qui cognationem spiritualem quam vocant contraxere, nulla esse matrimonia aut etiam prohibenda novam doctrinam esse statuit Cointius Annal. Franc. 755. § 161. ubi fabulam esse contendit, quod Audovera regina a Chilperico repudiata sit quia a Fredegunda persuasa, filiam de sacro fonte suscepit; et haec illi in thoro successit uti narravit Anonymus de Gestis Francorum quem Aimoinus est secutus. Ait Cointius ex Greg. Turon. pendit Galiswindam filiam regis Wisigothorum Brunehildis sororem super inductam Audoverae lib. 4 c. 28. Praeterea Chilperici avo hoc jus nondum fuisse in usu. Lex Augustini Epistola 23 ad Bonifatium Episcopum apparere parentibus licuisse liberos suos e baptismate suscipere. Serius Synodus Moguntina 813 sub Carolo M. canone 55. constituit: nullus proprium filium vel filiam de fonte baptismatis suscipiat, nec filiolam nec commatrem ducat uxorem, nec illam cuius filium et filiam ad confirmationem duxerit. Ubi autem factum fuerit separentur. Idem canon est in capitularibus centesimus libri 5ti. Citatur ab Yvone (parte 9. c. 83) ex concilio Triburiensi, sed in marginali notatiuncula secundo Moguntinae restituitur. Alius est apud Gratianum c. 30. q  1. < - > ex posteriore Concilio Moguntiacensi quod praesente Ludovico Imp. Caroli M. filio ipso Lothario Augustis 828 est celebratum in claustro S. Albani cuius alias canones non extant. ubi <mutatur> quod est in Carolina synodo et habetur cap. 10. his verbis: Si unus aut alter ex industria fecerint ut filium suum de fonte suscipiant, ut dissidium fiat . . . tale consilium damus, si innupti manere voluerint bonum est, sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul manentibus et si supervixerit praevaricator conjugii, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Anterior tamen synodis Compendiensis sub Pipino Rege, in qua statutum, [. . .] ut si quis filiastrum aut filiastram ante Episcopum ad confirmationem tenuerit, separatur ab uxore sua et alteram non accipiat.

Quidam volunt qui Pipinum non pontifici Romanae Ecclesiae, sed Romanis id est Romanae Reipublicae restituisse, Exarchatum hoc de sua potestate < - >. alioquiquod fructum at proprietatem <antiret>, Stephanus Ep. S[ecun]dus Ecclesiae suae <petit>. Notandum tamen quod ibidem his verbis utitur: petimus [si] praedictus Desiderius justitiam sanctae dei Ecclesiae [-] Reipublicae Romanorum et beato Petro protectori tuo restituerit . . . Jubeas in id quod petiit suas a deo inspiratas aures inclinare unde <apparet> supremum dominium <fuisse> Romanorum < - - >[.]

Labbaeus Tomo 2. Bibliothecae pag. 733. edidit ex Codice S. Martini Masciacensis pervetusto breves Francorum annales ab anno Christi 726 ad 796. Adjectae sunt eisdem annalibus notatiunculae manu perinde antiqua ubi: anno 756 anno 5 regnante Pipino rege obiit Wicterbus Episcopus et Abbas S. Martini, fuit autem Baugoarius genere Heilolvingus senex et plusquam octuagenarius, usque ad id tempore sedebat propria manu scribens libros. Id est fuit Bajoarius de gente Agilolfinga.

Cointius ann. Ch. 756. §. 33 haec habet et suspicatur fuisse Episcopum regionarium in Bajoaria ut Ethnicis Evangelium praedicaret, et annis fessum apud Turonenses Abbatem factum. Nam in multis Augustanorum abbatum Catalogis ponitur S. Wicterbus seu Victerbus. (+ puto esse vocem Biderve id est probus, unde Biderveman seu Biderman +)[.] Brusch. T. I. Episc. German. Bucelinus part. I. Germ. sac.

Anno dominicae incarnationis 757 Constantinus imperator misit Regi Pipino inter caetera dona organum, quod antea non visum fuerat in Francia. Annal. Metens. Haec munera ad Pipinum in Compendio villa pervenerunt ubi tunc populi sui generalem conventum habebat Annal. Laurisham.

In Synodo Compendiensi sub Pipino 757. [-] can. <8.> si quis homo habet uxorem legitimam et frater eius adulteravit cum ea ille frater vel illa foemina qui adulterium perpetraverunt, interim quo vivant, non habebunt conjugium [. Ille] cujus uxor fuit potestatem habet accipere aliam. [. . .] Legitur in capitulis Regum Franc. lib. 5. c. 19. Haec Ivo omisit parte 8. cap. 256. quia non amplius [-] disciplinae <lo - bant> divortia <Cointium> vidi <hunc> interpretari post mortem uxoris.

In Synodo Compendiensis sub Pipino 757 de divortio ob lepram can. 16. ita legitur: si vir leprosus mulie[rem] habeat sanam, si vult ei donare commeatum ut accipiat virum, ipsa foemina si vult accipiat. Similiter et vir. scilicet vir sanus si mulierem habeat leprosam. Notandum ast quibusdam canonibus <ascribi> Georgius Episcopus Romanus et Joannes Sacellarius sic <scussere>. Item Georgius assensit. Et notandum assensisse huic Canoni qui est 13 si quis vir mulierem suam dimiserit et dederit commeatum pro religionis causa infra Monasterium deservire aut foras monasterium dederit licentiam velare, sicut diximus propter deum, vir illius accipiat mulierem legitimam. Similiter et mulier faciat Georgius consensit. Unde colligo ver[a] divortia tunc etiam Romae adhuc non plane fuisse rejecta. Nam Georgius <fecit> ex Episcopis Cardinalibus, ut apparet, legatus nempe Romani Episcopi.

Epistola 28. Codicis Carolini, quam Paulus Papa ad Pipinum scripsit, obscurior est et depravata vid. Cointius ad 757, § 96.

Conferatur nostro Ex Cointio optime illustrabimus has Epistolas.

Paulus papa duas Epistolas contrarias scripsit ad Pipinum nempe Ep. 29. petit a Pipino ut obsides restituat Desiderio, quia tunc sit Immolas redditurus. Sed in Ep. 15 contrarium petit et apparet aliud publice aliud occulte scripsisse. Vid. Cointius 757 §. 102. fin.

Le Cointius ad 757. §. 107, in nostras manus devenit Manuscriptus Codex de honoribus Ecclesiae Brivatensi S. Juliani collatis in quo chartae reperiuntur 449. quae numero est vicesima sexta legitur facta mense Septembris, XII anno, Domino Wayfario principe nec ullam Pipini Regii nominis notam praefert.

Apud Goldast[um] in Alam. T. 3. est charta [quaedam], Podalus quidam dedit Ecclesiae constructae in honorem Sancti Gallonis ubi Audomarus Abbas praeesse videtur . . . Ego Podalus donationem hanc a me [-] scribere rogavi. Ego Arnulphus rogitus (+ id est rogatus hinc <italis> hodie diplomata rogiti +) anno sexto Pipini regis die Mercurii XII. Cal. Januar. Scripsi et subscripsi id est die vicesima prima Decembris anno Christi septingentesimo quingesimo septimo qui proditus fuit litera dominica. <NB> Ergo conventus mense Martio successione celebrat in quo Pipinus rex elevatus est anno Christi 7[57] consignari debet Cointius 757 § 108.

Theodonem Bajoariae duce[m] Le Cointius narrans caedem Emmerani Ratisbonensis Episcopi, et passim alias pro simpli[ci] <habet> gubernatore Bajoariae credo quia ab autore vitae S. Emmerani dux seu gubernator nominatur[.] Idemque passim inculcat autor. Sed duces Baioariae rem publicam suo arbitrio administrare Francorum licet majestatem comiter agnoscentem. <indicia> multa sunt. unum exemplum evidens dabo; ex Paulo Diacono lib. 6 Gest. Long. Ansprandus ex Longobardia pulsus novem annis in Bojoaria exulat, tandem adductis Theodeberti ducis copiis ad Ticinum pugnat cum Ariberto Rege, qui Aribertus rebus desperatis cum thesauro in Franciam fugere cogitat. Quod profecto minime fecisset, si Bajoarii auspiciis regis Francorum in expeditionem venissent. Bajoarios itaque hostes habuit, Francos amicos. Certo argumento, non semper eosdem utrisque tunc fuisse hostes et amicos[.]

Annal. Met. ad 741 dum Karolus se aegrotare cerneret, congregatis in unum omnibus optimatibus suis principatum suum inter filios suos aequa lance divisit[.] primogenito suo Karolomanno Austriam, Alamanniam, Turingiamque subjugavit[.] Filio vero juniori Pipino Neustriam, Burgundiam, Provinciamque concessit. Ubi Bajoariae et Aquitaniae nullam mentionem fieri notandum quod illa suos duces habent, qui eandam sibi quam majoresdomus potestatem vindicabant.

Miror Lecointii docti alias viri audaciam, qui referens Canones Concilii Vermeriensis sub Pipino 753, addit quae ibi non extant, imo quorum contrarium manifestum est. Canon. 2dus: si aliquis cum filiastra sua manet, nec matrem nec filiam ipsius potest habere, nec ille, nec illa aliis se poterunt conjungere. Attamen uxor ejus, si ita voluerit, si se continere non potest si postea quam cognoverit quod cum filia ejus vir fuit in adulterio Carnale commercium cum eo non habet, nisi voluntate abstinet potest alio nubere[.] idem Burcardus lib. 10. cap. 10. Le Cointius sic interpretatur: permittit canon ut post mariti mortem alii nubat. Et Canone 5. si qua mulier mortem viri sui cum aliis hominibus consiliavit et ipse vir ipsius hominem se defendendo occiderit . . . Ille vir potest ipsam uxorem dimittere et si voluerit aliam accipere, idem Burcardus lib. 6 c. 41. Ibi rursus autor aliam si velit ea mortua sibi potest uxorem sociare. Ridicule, quasi an ea mortua in quaestionem cadere queat. Canone 9. Si quis inevitabili necessitate cogente in alium ducatum seu provinciam fuerit, aut seniorem suum cui fidem mentiri non poterat secutus fuerit, et uxor eius cum valet et potest amore parentum aut rerum suarum eum sequi noluerit, ipsa omni tempore quamdiu vir eius quem secuta non fuit si vivit, semper innupta permaneat. Nam ille vir ejus, qui necessitate cogente in alium locum fugit si se abstinere non potest, aliam uxorem cum poenitentia potest accipere. <Yvo> pont. 8 x. 189. et Gratianus 34 q. 2 c. 4 hunc canonem <retinere>. Sed Regino lib. 2. c. 124 et ex eo Burcardus lib. 9 c. 54 referunt verbis quibusdam notatis. Noster rursus praeter mentem autorum et rei naturam mortua uxore posse aliam ducere, quasi illa de eo quaestio esse possit.

In Epistola Leonis papae ad Rusticum Narbonensem Episcopum cap. 5. Ancillam a toro abjicere et uxorem certae ingenuitatis accipere non duplicatio conjugii sed profectus est honestatis. Hoc responsum Monasterio Britanniaco dedit Stephanus papa (+ puto II.) cum ad Pipinum Regem venisset in Franciam 754. (+ Ego hinc colligo errare eos qui putant Carolum magnum non nisi defuncta uxore inferioris gradus seu concubina duxisse legitimam +)[.]

Inter responsa, quae Stephanus papa ad Pipinum veniens 754. Monasterio Britanniaco dedit, resp. 12 habetur licere per necessitatem cum concha aut cum manibus infanti in infirmitate posito aquam super caput fundere, et baptisma hoc si in nomine sanctae Trinitatis fiat firmum esse. Nempe tunc adhuc immersione baptizabant.

Ludovicus pius patri suo Carolo cognomentum Magni tribuit in Epistola ad Hilduinum Abbatem S. Dionysii apud Sur. 9 octobr. et Sirmond T. 2. Concil. Gall. ubi ait Pipinus . . . ad altare S. Dionysii a papa Stephano dedicatum (Pipino) intra sacra missarum solemnia una cum duobus filiis Karlomanno videlicet et divae memoriae domino et genitore nostro Karolo jure praenominato Magno ab eodem Apostolico papa in regem Francorum unctus superni muneris benectionem accepit.

Annalista Metensis 741 dum Karolus aegrotare cerneret . . . principatum suum inter filios suos aequa lance divisit. Primogenito suo Karolomanno Austria Alamanniam Turingiamque subjungavit filio vero juniori Pippino Neustriam Burgundiam Provinciamque concessit. Ubi nulla Bajoariae et Aquitaniae mentio, quibus praeerant Utilo et Hunoldus non minore jure et autoritate quam Majores domus.

In posteriore appendice ad Historiam jussu Childebrandi scripta legatur de Expeditione Carolomanni et Caroli contra Odilonem. Annalista Metensis socialis foederis meminit inter Hunoldum Aquitaniae ducem, Odilonem Bavarum Theobaldum ducem Alamanniae, Saxones, Slavos. Hunaldus Ligerim transiet cum fratres essent in expeditione ad Ligerim Odilo Saxones et Slavos secum habebat. Post victum Odilonem in Saxones ivit Carolomannus, et castrum Hochsiburg et in eo Theodericum Saxonem primarium in deditionem accepit. Coint. 743 n. 60sqq. Annales Tiliani 743 vocant castrum Saochsenburg. Fabricius in originibus altam arcem interpretatur et ad VisurgimVisurgim: Die Weser. in diocesi Mindensi collocat. (+ sed ego puto esse Ossenburg, quae hodie Osenbrug ad Osam vel Hasam fluminis. <zella  - > hoc anno. Hoc videtur coegisse. [)] Majores domus ut novi Regis elevationi manus darent. Is fuit Childericus filius Theoderici IVti, [(]quod maxime consentaneum +). anno 744 captus est Theodericus Saxo altera vice. Ita Annales Tiliani. Eodem anno et Theobaldus Alemannus transfugatus.

Sirmondus [. . .] in notis ad Ep. quam Gregorius III misit Carolo majori domus, ut Romanam Ecclesiam tueretur contra Longobardos notat Carolomanum et Pipipum usos [. . .] titulo principis Francorum non patrem Carolum. [. . .] Sic [. . .] in praefatione Synodi Germanicae 743. Ego Karlomannus dux et princeps Francorum et Pipinus in praefatione synodi Suessionensis 745. Ego Pippinus dux et princeps Francorum.

Cum bellum 743 esset inter Majores domus et ducem Bajoariorum Sergius legatus Zachariae papae ad Odilonem pugnare vetabat Francos pacemque suadebat, autoritate S. Petri, sed victo Odilone et capto Sergio huic Pipinus false dixit. falso ad autoritatem S. Petri provocasse, nam victoria teste <hunc> pro Francis stetisse. Haec notavit annalista Metensis.

Rhaetiae pars ubi Curiensis civitas primum a Carolomanno, Caroli Majoris domus filio in potestatem redacta, quod Rhaeti Alamannis auxilio fuissent 745. Annalista Nazarianus Baldeberti Curiensis Ep[iscop]i meminit ad annum quo Pipinus Rex. Male Gabr. Bucelinus. jam < - > Francis cessisse parte non minima Rhaetiarum. Coint. 745. n. 113.

Annal. qui Met. 748. Grippo fuga lapsus . . . in Saxoniam venit . . . Pippinus cum exercitu per Thuringiam in Saxoniam veniens, fines Saxonum quos Nordoquavos vocant, cum valida manu intravit (+ puto esse ad pagum Suabergau, qui non procul montanis Harticis a Turingia venienti occurit +) ibique gentes ducis asperae Slavorum in occursum venerunt unanimiter illi auxilium contra Saxones ferre parati pugnatores quasi centum millia Saxones vero qui Nordosquavos dicuntur sub suam ditionem subactos contritosque subegit, Ex quibus plurimi per manum sacerdotum baptizati ad fidem Christianam conversi sunt.

In eodem vero itinere cepit et castrum Hocseburg et perfidum Theodericum 3tia jam vice a Francis captum comprehendit. (+ Haec non cohaerent nisi Ochseburg alio loco quam hactenus creditum. et fierit Sachseburg non procul Northusan +) Inde perveniens pervenit ad fluvium qui dicitur Obacra et castra metatus est, juxta ripam fluminis, (+ sed a dextra an sinistra, si venit a Thuringia fuerit in dextra Lipa sed Saxones noctu descendere Lipam Pippinus Saxoniam per 40 dies vastavit. <Ergo> putem reversum inde in Franciam per Westfaliam et Visurgim.

Narratio haec annalium Metensium videtur falsa Cointio 747 n. 13. nam Grippo demum 748 e comitatu fratris <se proripuit> de Theoderico capto annales Loiseliani 743. Expeditio contra Nordquavos est huius anni (+ verum Cointius non considerat Annalistam Metensem diserte et tertia captivitate seu deditione Theoderici loqui[).]

Diem nativitatis Caroli M. nemo annotavit annum autor Annalium Petavianorum 747 Karolomannus migravit Romam et eo ipso anno natus fuit Carolus Rex. Obstant Eginhardus et Theganus qui Carolum anno Christi octigentesimo decimo quarto aetatis suae 72 mense Januario denatum scribunt. Sed Cointius 747 n. 14. putat X positum pro V. in chronico Novaliciense dicitur Carolus ex hac vita migrasse 5. Kal. Febr. postquam LXXVII annis vixerat in seculo. Hic putat Cointius delendam unam X et legendum LXVI absolvit nempe annos 66 obiit < - >. Aventinus vult Carolum natum in Carloburgo tribus miliaribus a Monachio, quidem in arce ad Moinum, similis nominis quae Carolostadio e regione opponuntur. quidam ad Mosam Leodii, plerique Ingelheim Eginhardus ignorabat. quis hodie <novit> (+ Ego hinc suspicor Eginhardum non fuisse familiare in palatio). (+ Ex loco, quem produxit Browerus de conceptione credibile est natum ex quo Pipinus factus Major domus etiam Austrasiae +)[.] Serarius ipse quod de Ingelheimio plerique dicunt assservare non audet.

Berta Caroli mater fuit Franca. Hinc Stephanus II scripsit Carolo et Carolomanno Regibus eorum patrem avum proavum non ex alia quam Francorum gente uxores duxisse. falso ergo Berta fingitur a Joh. Joach. Franzio, in vita Caroli, filiam Heraclii imp. Quod nec tempus patitur. Ex Annalibus Bertinianis Duchesnius ad 749 Du Bouchetus ad 740 haec publicarunt. Pippinus conjugem duxit Bertradam cognomine Bertam (+ quasi non idem) Cariberti Laudunensis comitis filiam. Chronicon Constant. in Ernfrido Episcopo memorato et Rhenan. lib. 3 eam completasse Eccl[es]iam Constentiensem sed Ernfridus obiit a. 758. <Carolomannus frater Caroli M.> Carolum in 751 Annal. Petav.

Presbyteri Cardinales sunt urbis presbyteri et presbyteris agrorum opponuntur. et hi Episcopis et presbyteris Cardinalibus honorem exhibere debent. Zacharii resp. ad quaesita Pipini nomine. 748 capitulo <5>. ubi citatur canon. concil. Neocaesar. ubi opponuntur presbyteris urbis et cap. 15 dicitur si quis in fundo proprio oratorium constituat, non tamen ibi debere baptisterium construi <nec> presbyterem constitui Cardinalem itaque presbiter Cardinalis et parochus seu curatus plebanus ibid. caperit dictio capit. 15 conceditur tamen ut fundator oratorii ibi possit sacerdotem ab Episcopo impetrare, qui missas faciat. Baronius qui has Zachariae literas publicavit <de - > ad 744. Sed Cointius ad a. 748.

Grippo e Saxonia (lege in Saxoniam) elapsus Annal. Nazariani et Petaviani 748 Grippo efugit in Saxoniam, At Tiliani 747 Grippo fugit in Saxoniam et Pipinus per Thuringiam perrexit in Saxoniam sed in Loiselianis Grifo fugit in Saxoniam et Pippinus iter faciens per Thuringiam in Saxoniam intravit usque ad fluvium Missaha in loco qui dicitur <Scahaningi> et Grifo collectam fecit cum Saxonibus supra fluvium Obacro loco qui dicitur Orhaim. Sed Annalista Laurishamensis a Duchesnio sub Eginhardi nomine <divulgatus> similia voca fluvium Missaham < - >. Cointius 748 n. 84 sq.

748. Zacharias papa scribit responditque Bonifacio, in octavo Capitulo de Virgilio ait. si clarificatum fuerit ita eum confiteri quod alius mundus et alii homines sub terra sint seu sol et Luna, hunc habito Consilio ab Ecclesia pelle sacerdotii honore privatum. Velserus lib. 5 Baron. 748. n. 2. Adelzreiter part. 1 lib. 7. n. 29., putant difficultates improborum hominum rumoribus ortas. Nempe putant omnes hactenus eundem esse cum episcopo postea Salisburgensi. Cointius contrarium probare conatur ex lecta vita Virgilii ed. a Canisio Tom. 6. et Surio inserta editione postrema ad 29. Novembr. Virgilius in Hiberna nascitur ex nobili prosapia, venit ad Pipinum Regem Carisiaci commorantem 762. ab eo mittitur in Bajoariam 764. Fuit Ep[iscop]us 766. 17 Cal. Juli die Dominica (+ sed cur duos Virgilios sibi tam propinquos in Bojaoria ad Episcopatum tendentes fingamus. Nihil facilius quam Virgilium non tantum et Romam ivisse, et ad Pipinum, ut dilueret quae contra se sparsa erant, et < - demum> Episcopatum in Bajoaria consecutum, qui ei jam ante destinatum, dicebatur.) Inepte Cointius in malam partem interpretatur de mundo alio dicta, quae Velserus < - - - >. Simili errore mihi videtur distinguere Ep[iscop]um Laureacensem et Pataviensem Sidonium factum 745 n. 109. qui obiit 756. n. 24 a Sidonio presbytero de quo ipse agit 749. n. 59 <tanquam> accusato a Bonifacio. Credibile non admittendos duos Sidonios et duos presbyteros, hoc anno a consilio ne Bonifacius aliquid humani < - > credatur. Zacharias sumpsit Bonifacio Sidonio et Virgilio Presbyteris quod eos sit <evocatum> Coint. 748. n. 59. Hinc colligit Cointius alium a Sidonio Bajoariae Metropolitano qui jam ante triennium sedere coeperit. Sed credibile est, errorem esse in Chronologia. Nam solius Hundii autoritate ait Coint. 745. n. 109. in dioceses Laureacensem ac Patavinam a multis annis [unitis] successit Sidonius vir magna doctrina et philosophus insignis[.] non dicit Cointius cur haec ad annum deferat 745. nisi quia Hundius obiit Vivilo Antistes ille venerabilis anno Christi 745. 10. Cal. Mart. unde P. Landus in indice praetermissorum sed forte non statim subrogatus, Sidonius idque illa ipsa contentio cum Bonifacio fecit.

Cointius disputat 752. n. 1. sqq Zachariam papam non suasisse ut Childerico deposito Pipinus Rex fieret.

Loiselianus annalista habet consultum Romanum pontificem quis regnare debet. Nempe 749 ait Burcardum Ep[iscop]um Wirzburgensem et Fulradum Capellanum missum ad Zachariam <et ait> Pipinum Regem factum Suessionis <750>. sed hoc factum <dein> 752. (+ Zacharias 748. respondit Pipino ad interrogatum[.] Nam Pipinus Romam miserat Ardobannum presbyterem. suspicor illum praetextum scivisse, et occulte cupisse < - > Pipinum, non alias < - > ad Bonifacium ut alias rejecisse.

Loiselianus Annalista 750 a Bonifacio unctum dixit Pipinum, sed < - > apud Othlonum aut appendice Hystoria Childebrandi jussu scriptae. Nulla unctio, nuda in clypem sublevatio, Male Eginhardus Childericum jussu Stephani papae in Monasterium detrusum magno consensu autorem Loiselianum secuti vid. Coint. 752. n. 1 sqq.

Manifestus error Eginhardi Stephani papae jussu Pipinum interregnasse. Errores Eginhardi? [ - ] <Franciam> ait inter Carolum et Carolomannum divisam ut olim inter Carolomannum et Pipinum. Ego puto (+ Eginhardum non fuisse Aulicum Caroli, Alioqui non potuisset ignorare locum nativitatis +). Autorem annalium a 741 ad 829 tribuunt Eginhardo, sed Cointius ad 774. probat diversas eorum sententias.

Historia miscella quae Paulo Diacono ascribatur ex variis compilata est et lib. 20. ubi habetur Stephani autoritate Pipinum regnasse est ex Anastasio qui secus Theophanem.

Historia jussu Childebrandi comitis (fratris Caroli Martelli) scripta est Andr. Duchenius in [. . .] Cod. Petaviano haec reperit post electionem Pipini: [. . .] usque nunc inluster vir Childebrandus comes avunculus praedicti regis Pipini hanc Historiam vel Gesta Francorum diligentissime scribi procuravit. Ab hinc illustre viro Nibelungo filio ipsius Childebrandi itemque Comite succedat autoritas.

Childericum mortuum contendit Cointius, antequam Pipinus a Stephano papa coronaretur 754. n 38.

Et negat superstitem ei fuisse filium Theodericum factum postea Monachum Fontanellensem anno seq. ut ait Chronogr. Fontanell. quem secuti Henschenius et Labbaeus v. Coint. 754. n. 39 et n. 49.

Cointio Zachariae pontificis autoritatem depositioni Childerici intervenisse <negavit>; valde obstat continuatione Historiae jussu Childebrandi scriptae, ubi post confectum bellum Bavaricum: quievit terra a praeliis annis duobus. quo tempore una cum consensu et consilio omnium Francorum missa relatione a sede Apostolico autoritate percepta praecessus Pipinus electione totius Franciae in sedem regni cum consecratione Episcoporum et subjectione principum una cum regina Bertrada ut antiquius ordo deposc[it] sublimatur in regno. Verba putat Cointius interposita 752. n. 62.

Eo mense quo <regnare> coepit Pipinus obiit Zacharias 752. martii.

Pipinus primum Saracenos, qui Wisigothis successerant Gothia expulit, <non> 752. in Septimaniam vulgo Gothiam ingressus[.] Narbonam obsedit, et <quos> triennium cepit. Annal. Met. 752.

Num quo processit Pipinus 753. Annal. Tilian. in Annalibus Lauresham. locus Rimi super fluvium Wiseram in eo bello Hildegarius Ep. <sit> a Saxonibus interemptus. Annalistae Lauresh. mons dicitur Viburg, Reginoni castrum Nigberg; Bertiniano Luberg, Loiseliano et Metens. Vigberg (+ an Iburg prope Osnabrugam + ?[)] Cointius locat ad Visurgim, nescio an autoritate < -ltus>; Erat missus ad Saxones pro sancienda pace.

Annalista Petavianus 754 papa Stephanus venit ab urbe Romana in Franciam, et Karolomannus post eum, et filii ejus tonsi sunt (+ vix crediderim id Pipini ausum vivo fratre +), Stephanus et Pipinum et filios ejus unxit. Theophanes et Anastasius ex eo agunt a perjurio absolutum a Stephano Pipinum. primum etiam et filios Stephanus patritios Romanorum dixit, eisque postea ita scripsit +) videtur et Carolum et Carolomannum ex sacro fonte levasse, nam eos scribit spirituales filios, Pipinum spiritualem compatrem. Bertradam spritualem commatrem.

Aistulphus in Historia jussu Nibelungi Comitis conscripta pactus cum Pippino rege dicitur ut nunquam in Francorum ditione (intellige: foedere) se abstraheret, et ulterius ad sedem Apostolicam Romanam et Rempublicam hostiliter non accederet, scilicet Romanam Rempubl. jam Pippinus ut patritius tuebatur[.]

Annalista Lauresh[amensis] Carolomanum mansisse in Vienna civitate cum Bertrada regina ubi priusquam Rex de Italia reverteret Febri correptus [. . .] obiit. Anastasius ait papam cum Pipino Carolomannum, quod se deo devovisset in Monachica degere vita, in monasterio eum Viennae in Francia collocaverunt[.] Et Annal. Nazar. 753. Karolomannus rediit qui et detentus est, et obiit. Vid. Cointius 754. n. 74[.]

Cum antea pontifices pro Romana Republica egissent rebus ad votum <fluentibus> Stephanus Ravennam a Pipino Romanae Ecclesiae impetravit ipsis legatis Constantinopolitanis qui imperio reddi petebant. Hinc Ravennae in antiqua Tabula adhuc legitur: Pipinus pius primus amplificandae Ecclesiae viam aperuit et Exarchatum Ravennae cum amplissimis . . . Anastasius narrat 20 civitates praeter Narniam et Pavia ibique prehensa +) Coint. 755. n. 18 sqq. Hodie omnia illa loca parent Romano pontifici, excepta S. <Mari - > Castello, et Adria quae est Venetorum cum Papa Stephanus Ravennatem administrationem A[rchi]E[pisco]po 11 Tribunis civitatis, concessisset A[rchi]E[pisco]pus e Exarchum scripsit, ut notat Sigonius lib. 3 Reg. Ital. ad 755.

Organon nondum antea [. . .] visum [. . .] in Francia transmissum ad Pipinum a Constantino vulgo Copronymo imperatore 757. n. 10.

Annalista Loiselianus 757 Rex Pipinus tenuit placitum suum in Compendio cum Francis, ibique Tassilo venit dux Bajoariorum in vassatico se commendans. per manus: sacramenta juravit multa et innumerabilia, reliquiis sanctorum martyrum manus imponens et fidelitatem promisit Regi Pipino et supradictis filiis ejus domno Carlo et Carolomanno sicut vassus recta mente et firma denotione per justitiam vassus domino suo esse deberet. Sic confirmavit supra dictus Tassilo super corpus sanctorum Dionisii Rustici et Eleutherii nec non et S. Germani seu S. Martini ut omnibus diebus vitae suae sic [conservaret.] Sicut sacramentis constrictus promiserat. sic et [. . .] homines eius, [. . .] majores natu, qui erant cum eo firmaverunt, sicut dictum est in locis superius nominatis et in aliis multis. (+ Vide <commen - > jurasse super reliquios < - - > alibi <tactis> reliquiis supra ment. ut firmasse).

Slavi Carantanicum Bojorum auxilii Avares repulissent, ab his persuaso principe Borutho se dant in Francorum clientelam dati obsides Karastus Boruthi filius, et Chettumanis ex fratre nepos qui ex sacro lavacro tincti. Ex Brunnero et Adelzreitero Coint. 757. n. 12. Sed non citat autores antiquiores. Haec facta ajunt tunc cum Tassilo ad Compendiense placitum venit ibique se Vassum Pipini est professus. (<non> invenies ante aut antiquiora vasallagi +).

Francus id est liber in synodo Compendiensi quam habuit Pipinus Rex, 757. cap. 5. Si Francus homo accepit mulierem et sperat quod ingenua sit, et postea invenit, quod non est ingenua, dimittat eam si vult, et accipiat aliam. (+ Dubium an Franci a Franco vel contra +).

In Mso codice de rebus Ecclesiae Brivatensis charta 26 legitur facta mense Novemb. XII anno dno Wayfario principe nulla mentione Pipini Regis.

Apud Goldast T. 3 [. . .] Alam. occurrit charta pro Monasterio S. Galli finit Ego Podalus donationem hanc a me factam scribere rogavi. Ego Arnulphus rogitus anno 6 Pipini Regis die Mercurii XII. Cal. Jan. scripsi et subscripsi, id est die 21. Xbr. [. . .] Christi 757 cuius litera dominicalis B. Ergo conventus Suessionensis mense Martio [. . .] celebratus, in quo Pipinus Rex elevatus est anno Christi 752 consignari debet[.] Cointius 757. n. 108.

758. Pipinus Saxones vicit, et coegit, ut quotannis ad Conventum generalem 300 equos mitterent. Easdem leges jam imposuerat 753. n. 36. 37[.]

Paulus papa 758 mittit Pipino Aristotelis artem Grammaticam (potius dialecticam) [. . .] Dionysii Areopagitae libros Geometriam, Orthographiam, Grammaticam, omnes Graeco eloquio scriptores, nec non et horologium nocturnum.

Pipinus praetextu sumto quod Waifarius Ecclesias opprimeret in Aquitaniam contra Waifarium profectus est 760. et eum adegit ut omnes justitias in placito facere promittere[t.] Ita Historia Nebelingi jussu scripta et Annalista Tilianus Loiselianus. Coint. n. 21 760. et 762. 763. Carolo bellum annis sequente.

Patrimonia Petri in ducatibus Beneventano Spoletano et Tusco Coint. 758. n. 16. 17. et 760. n. 6. haec non pertinent ad dominationem Pipini.

Thassilo cum Pipinum in Aquitaniam comitaretur aegritudine simultata remansit et subito in Bavariam rediit, neque pono Pipinum videre voluit. (+ Credo quod ab eo non satis dignitate haberetur +) 763. Coint. anno seq. 764. duxit Luitpurgam Desiderii [. . .] Regis Longob. [. . .] filiam[.]

Remistinus se confert ad Pipinum 764 avunculus Warfarii Anony. 779. gesta Pipini scripsit l. V. et non dicit filium Eudonis fuit ergo frater Hunaldi et Hattonis Coint. 764. n. 8.