Stephanus ad Pipinum Epistola per Georgium et Warneharium missa, in extremis positus et ab Aistulpho pressus opem lamentabiliter flagitat. Post de<um>, inquit, in Tuis manibus nostrum omnium Romanorum commisimus animas . . . subveni nobis [. . .] ne pereamus, ne quando dicant gentes . . . ubi est fiducia Romanorum quam post dominum in Regibus Francorum habebant . . . omnes enim gentes[.]

Pipinus rex stratoris munere functus erga Stephanum papam in Gallias venientem[.]

Quidam volunt qui Pipinum non pontifici Romanae Ecclesiae, sed Romanis id est Romanae Reipublicae restituisse, Exarchatum hoc de sua potestate < - >. alioquiquod fructum at proprietatem <antiret>, Stephanus Ep. S[ecun]dus Ecclesiae suae <petit>. Notandum tamen quod ibidem his verbis utitur: petimus [si] praedictus Desiderius justitiam sanctae dei Ecclesiae [-] Reipublicae Romanorum et beato Petro protectori tuo restituerit . . . Jubeas in id quod petiit suas a deo inspiratas aures inclinare unde <apparet> supremum dominium <fuisse> Romanorum < - - >[.]

Nota mente, et notamment Gallice, vel notamente ita Latinum nota mente accipit Stephanus papa vel qui autor est narrationis antiquae quae ei attribuitur de miraculo sanationis suae, cum apud S. Dionysium in agro Parisiaco aegrotaret anno 754, et oraret in Ecclesia S. Martyris subtus campanas; atque ibi Petrus et Paulus ei apparuissent. Vidi (inquit) ante altare bonum pastorem Dominum Petrum, et Magistrum gentium Dominum Paulum, et nota mente illos recognovi de illorum surtariis.

surtariis Baronius et Bonius interpretantur scutis in quibus pictae imagines et ita quoque in glossario Spelmannus[.]

In Epistola Leonis papae ad Rusticum Narbonensem Episcopum cap. 5. Ancillam a toro abjicere et uxorem certae ingenuitatis accipere non duplicatio conjugii sed profectus est honestatis. Hoc responsum Monasterio Britanniaco dedit Stephanus papa (+ puto II.) cum ad Pipinum Regem venisset in Franciam 754. (+ Ego hinc colligo errare eos qui putant Carolum magnum non nisi defuncta uxore inferioris gradus seu concubina duxisse legitimam +)[.]

Inter responsa, quae Stephanus papa ad Pipinum veniens 754. Monasterio Britanniaco dedit, resp. 12 habetur licere per necessitatem cum concha aut cum manibus infanti in infirmitate posito aquam super caput fundere, et baptisma hoc si in nomine sanctae Trinitatis fiat firmum esse. Nempe tunc adhuc immersione baptizabant.

Ludovicus pius patri suo Carolo cognomentum Magni tribuit in Epistola ad Hilduinum Abbatem S. Dionysii apud Sur. 9 octobr. et Sirmond T. 2. Concil. Gall. ubi ait Pipinus . . . ad altare S. Dionysii a papa Stephano dedicatum (Pipino) intra sacra missarum solemnia una cum duobus filiis Karlomanno videlicet et divae memoriae domino et genitore nostro Karolo jure praenominato Magno ab eodem Apostolico papa in regem Francorum unctus superni muneris benectionem accepit.

Diem nativitatis Caroli M. nemo annotavit annum autor Annalium Petavianorum 747 Karolomannus migravit Romam et eo ipso anno natus fuit Carolus Rex. Obstant Eginhardus et Theganus qui Carolum anno Christi octigentesimo decimo quarto aetatis suae 72 mense Januario denatum scribunt. Sed Cointius 747 n. 14. putat X positum pro V. in chronico Novaliciense dicitur Carolus ex hac vita migrasse 5. Kal. Febr. postquam LXXVII annis vixerat in seculo. Hic putat Cointius delendam unam X et legendum LXVI absolvit nempe annos 66 obiit < - >. Aventinus vult Carolum natum in Carloburgo tribus miliaribus a Monachio, quidem in arce ad Moinum, similis nominis quae Carolostadio e regione opponuntur. quidam ad Mosam Leodii, plerique Ingelheim Eginhardus ignorabat. quis hodie <novit> (+ Ego hinc suspicor Eginhardum non fuisse familiare in palatio). (+ Ex loco, quem produxit Browerus de conceptione credibile est natum ex quo Pipinus factus Major domus etiam Austrasiae +)[.] Serarius ipse quod de Ingelheimio plerique dicunt assservare non audet.

Berta Caroli mater fuit Franca. Hinc Stephanus II scripsit Carolo et Carolomanno Regibus eorum patrem avum proavum non ex alia quam Francorum gente uxores duxisse. falso ergo Berta fingitur a Joh. Joach. Franzio, in vita Caroli, filiam Heraclii imp. Quod nec tempus patitur. Ex Annalibus Bertinianis Duchesnius ad 749 Du Bouchetus ad 740 haec publicarunt. Pippinus conjugem duxit Bertradam cognomine Bertam (+ quasi non idem) Cariberti Laudunensis comitis filiam. Chronicon Constant. in Ernfrido Episcopo memorato et Rhenan. lib. 3 eam completasse Eccl[es]iam Constentiensem sed Ernfridus obiit a. 758. <Carolomannus frater Caroli M.> Carolum in 751 Annal. Petav.

Loiselianus Annalista 750 a Bonifacio unctum dixit Pipinum, sed < - > apud Othlonum aut appendice Hystoria Childebrandi jussu scriptae. Nulla unctio, nuda in clypem sublevatio, Male Eginhardus Childericum jussu Stephani papae in Monasterium detrusum magno consensu autorem Loiselianum secuti vid. Coint. 752. n. 1 sqq.

Manifestus error Eginhardi Stephani papae jussu Pipinum interregnasse. Errores Eginhardi? [ - ] <Franciam> ait inter Carolum et Carolomannum divisam ut olim inter Carolomannum et Pipinum. Ego puto (+ Eginhardum non fuisse Aulicum Caroli, Alioqui non potuisset ignorare locum nativitatis +). Autorem annalium a 741 ad 829 tribuunt Eginhardo, sed Cointius ad 774. probat diversas eorum sententias.

Historia miscella quae Paulo Diacono ascribatur ex variis compilata est et lib. 20. ubi habetur Stephani autoritate Pipinum regnasse est ex Anastasio qui secus Theophanem.

Childericum mortuum contendit Cointius, antequam Pipinus a Stephano papa coronaretur 754. n 38.

Et negat superstitem ei fuisse filium Theodericum factum postea Monachum Fontanellensem anno seq. ut ait Chronogr. Fontanell. quem secuti Henschenius et Labbaeus v. Coint. 754. n. 39 et n. 49.

Annalista Petavianus 754 papa Stephanus venit ab urbe Romana in Franciam, et Karolomannus post eum, et filii ejus tonsi sunt (+ vix crediderim id Pipini ausum vivo fratre +), Stephanus et Pipinum et filios ejus unxit. Theophanes et Anastasius ex eo agunt a perjurio absolutum a Stephano Pipinum. primum etiam et filios Stephanus patritios Romanorum dixit, eisque postea ita scripsit +) videtur et Carolum et Carolomannum ex sacro fonte levasse, nam eos scribit spirituales filios, Pipinum spiritualem compatrem. Bertradam spritualem commatrem.

Annalista Lauresh[amensis] Carolomanum mansisse in Vienna civitate cum Bertrada regina ubi priusquam Rex de Italia reverteret Febri correptus [. . .] obiit. Anastasius ait papam cum Pipino Carolomannum, quod se deo devovisset in Monachica degere vita, in monasterio eum Viennae in Francia collocaverunt[.] Et Annal. Nazar. 753. Karolomannus rediit qui et detentus est, et obiit. Vid. Cointius 754. n. 74[.]

Cum antea pontifices pro Romana Republica egissent rebus ad votum <fluentibus> Stephanus Ravennam a Pipino Romanae Ecclesiae impetravit ipsis legatis Constantinopolitanis qui imperio reddi petebant. Hinc Ravennae in antiqua Tabula adhuc legitur: Pipinus pius primus amplificandae Ecclesiae viam aperuit et Exarchatum Ravennae cum amplissimis . . . Anastasius narrat 20 civitates praeter Narniam et Pavia ibique prehensa +) Coint. 755. n. 18 sqq. Hodie omnia illa loca parent Romano pontifici, excepta S. <Mari - > Castello, et Adria quae est Venetorum cum Papa Stephanus Ravennatem administrationem A[rchi]E[pisco]po 11 Tribunis civitatis, concessisset A[rchi]E[pisco]pus e Exarchum scripsit, ut notat Sigonius lib. 3 Reg. Ital. ad 755.

De Adela filia Dagoberti apud Treviros vid. Browerus. in palatiolo monasterio Abbatissa filius ejus Albricus nepos Gregorius secutus < - > qui postea Ultrajecti Abbas multis E[pisco]pis. add. Coint. 755. n. 145, Stephanus papa < - > egit cum Carolomanno, et cum Rachiso rege Longob. qui Regno deposito in Monasterio Casinensi vivebant, Carolomannum curavit a fratre detineri in Monasterio Viennensi, Desiderio favet cum is mortuo Rachisi fratre se regem surget, invito Rachiso, qui tamen Rex Romanis se commodum praebuerit vid. Cointius 756. n. 34 sqq.