Theodonem Bajoariae duce[m] Le Cointius narrans caedem Emmerani Ratisbonensis Episcopi, et passim alias pro simpli[ci] <habet> gubernatore Bajoariae credo quia ab autore vitae S. Emmerani dux seu gubernator nominatur[.] Idemque passim inculcat autor. Sed duces Baioariae rem publicam suo arbitrio administrare Francorum licet majestatem comiter agnoscentem. <indicia> multa sunt. unum exemplum evidens dabo; ex Paulo Diacono lib. 6 Gest. Long. Ansprandus ex Longobardia pulsus novem annis in Bojoaria exulat, tandem adductis Theodeberti ducis copiis ad Ticinum pugnat cum Ariberto Rege, qui Aribertus rebus desperatis cum thesauro in Franciam fugere cogitat. Quod profecto minime fecisset, si Bajoarii auspiciis regis Francorum in expeditionem venissent. Bajoarios itaque hostes habuit, Francos amicos. Certo argumento, non semper eosdem utrisque tunc fuisse hostes et amicos[.]

Annal. Met. ad 741 dum Karolus se aegrotare cerneret, congregatis in unum omnibus optimatibus suis principatum suum inter filios suos aequa lance divisit[.] primogenito suo Karolomanno Austriam, Alamanniam, Turingiamque subjugavit[.] Filio vero juniori Pipino Neustriam, Burgundiam, Provinciamque concessit. Ubi Bajoariae et Aquitaniae nullam mentionem fieri notandum quod illa suos duces habent, qui eandam sibi quam majoresdomus potestatem vindicabant.

Annalista Metensis 741 dum Karolus aegrotare cerneret . . . principatum suum inter filios suos aequa lance divisit. Primogenito suo Karolomanno Austria Alamanniam Turingiamque subjungavit filio vero juniori Pippino Neustriam Burgundiam Provinciamque concessit. Ubi nulla Bajoariae et Aquitaniae mentio, quibus praeerant Utilo et Hunoldus non minore jure et autoritate quam Majores domus.

Sonichildis erat Odilonis ducis Bavariae ex sorore neptis. Haec mortuo marito Carolo Majore domus, privignae suae, Chiltrudi persuasit, ut invitis fratribus Carolomanno et Pipino ad Odilonem fugeret eique nuberet. Ita Appendix ad Historiam jussu Childebrandi conscriptam, Annalista Metensis vult partem ab Austrasia Neustria et Burgundia deceptam redisse. Grifoni ex Sonichilde filio Carolum deque eo Francos fuisse contristatos Cointius 741 n. 48 hoc falsum putat.

In posteriore appendice ad Historiam jussu Childebrandi scripta legatur de Expeditione Carolomanni et Caroli contra Odilonem. Annalista Metensis socialis foederis meminit inter Hunoldum Aquitaniae ducem, Odilonem Bavarum Theobaldum ducem Alamanniae, Saxones, Slavos. Hunaldus Ligerim transiet cum fratres essent in expeditione ad Ligerim Odilo Saxones et Slavos secum habebat. Post victum Odilonem in Saxones ivit Carolomannus, et castrum Hochsiburg et in eo Theodericum Saxonem primarium in deditionem accepit. Coint. 743 n. 60sqq. Annales Tiliani 743 vocant castrum Saochsenburg. Fabricius in originibus altam arcem interpretatur et ad VisurgimVisurgim: Die Weser. in diocesi Mindensi collocat. (+ sed ego puto esse Ossenburg, quae hodie Osenbrug ad Osam vel Hasam fluminis. <zella  - > hoc anno. Hoc videtur coegisse. [)] Majores domus ut novi Regis elevationi manus darent. Is fuit Childericus filius Theoderici IVti, [(]quod maxime consentaneum +). anno 744 captus est Theodericus Saxo altera vice. Ita Annales Tiliani. Eodem anno et Theobaldus Alemannus transfugatus.

Sirmondus [. . .] in notis ad Ep. quam Gregorius III misit Carolo majori domus, ut Romanam Ecclesiam tueretur contra Longobardos notat Carolomanum et Pipipum usos [. . .] titulo principis Francorum non patrem Carolum. [. . .] Sic [. . .] in praefatione Synodi Germanicae 743. Ego Karlomannus dux et princeps Francorum et Pipinus in praefatione synodi Suessionensis 745. Ego Pippinus dux et princeps Francorum.

Cum bellum 743 esset inter Majores domus et ducem Bajoariorum Sergius legatus Zachariae papae ad Odilonem pugnare vetabat Francos pacemque suadebat, autoritate S. Petri, sed victo Odilone et capto Sergio huic Pipinus false dixit. falso ad autoritatem S. Petri provocasse, nam victoria teste <hunc> pro Francis stetisse. Haec notavit annalista Metensis.

Rhaetiae pars ubi Curiensis civitas primum a Carolomanno, Caroli Majoris domus filio in potestatem redacta, quod Rhaeti Alamannis auxilio fuissent 745. Annalista Nazarianus Baldeberti Curiensis Ep[iscop]i meminit ad annum quo Pipinus Rex. Male Gabr. Bucelinus. jam < - > Francis cessisse parte non minima Rhaetiarum. Coint. 745. n. 113.

Diem nativitatis Caroli M. nemo annotavit annum autor Annalium Petavianorum 747 Karolomannus migravit Romam et eo ipso anno natus fuit Carolus Rex. Obstant Eginhardus et Theganus qui Carolum anno Christi octigentesimo decimo quarto aetatis suae 72 mense Januario denatum scribunt. Sed Cointius 747 n. 14. putat X positum pro V. in chronico Novaliciense dicitur Carolus ex hac vita migrasse 5. Kal. Febr. postquam LXXVII annis vixerat in seculo. Hic putat Cointius delendam unam X et legendum LXVI absolvit nempe annos 66 obiit < - >. Aventinus vult Carolum natum in Carloburgo tribus miliaribus a Monachio, quidem in arce ad Moinum, similis nominis quae Carolostadio e regione opponuntur. quidam ad Mosam Leodii, plerique Ingelheim Eginhardus ignorabat. quis hodie <novit> (+ Ego hinc suspicor Eginhardum non fuisse familiare in palatio). (+ Ex loco, quem produxit Browerus de conceptione credibile est natum ex quo Pipinus factus Major domus etiam Austrasiae +)[.] Serarius ipse quod de Ingelheimio plerique dicunt assservare non audet.

Berta Caroli mater fuit Franca. Hinc Stephanus II scripsit Carolo et Carolomanno Regibus eorum patrem avum proavum non ex alia quam Francorum gente uxores duxisse. falso ergo Berta fingitur a Joh. Joach. Franzio, in vita Caroli, filiam Heraclii imp. Quod nec tempus patitur. Ex Annalibus Bertinianis Duchesnius ad 749 Du Bouchetus ad 740 haec publicarunt. Pippinus conjugem duxit Bertradam cognomine Bertam (+ quasi non idem) Cariberti Laudunensis comitis filiam. Chronicon Constant. in Ernfrido Episcopo memorato et Rhenan. lib. 3 eam completasse Eccl[es]iam Constentiensem sed Ernfridus obiit a. 758. <Carolomannus frater Caroli M.> Carolum in 751 Annal. Petav.

Bollandus et [. . .] Henschen. [. . .] d. 20. Feb. [. . .] com. vitae S. Eucherii praevio cum textum citassent. Ad<revaldi> lib. de mirac. S. Bened. qui ex Eginhardo narrat Reges Merowingos carpento [. . .] bobus juncto tractos, et mox Carolomannum reliquisse dignitatem, quod S. Eucherius et S. Bonifacius ei ostenderint corporeis visibus patris [. . .] damnationem; subjiciunt ejusdem fariae figmentum esse, carpentum regnandi de Caroli Martelli damnatione visione.

Annalista Petavianus 754 papa Stephanus venit ab urbe Romana in Franciam, et Karolomannus post eum, et filii ejus tonsi sunt (+ vix crediderim id Pipini ausum vivo fratre +), Stephanus et Pipinum et filios ejus unxit. Theophanes et Anastasius ex eo agunt a perjurio absolutum a Stephano Pipinum. primum etiam et filios Stephanus patritios Romanorum dixit, eisque postea ita scripsit +) videtur et Carolum et Carolomannum ex sacro fonte levasse, nam eos scribit spirituales filios, Pipinum spiritualem compatrem. Bertradam spritualem commatrem.

Annalista Lauresh[amensis] Carolomanum mansisse in Vienna civitate cum Bertrada regina ubi priusquam Rex de Italia reverteret Febri correptus [. . .] obiit. Anastasius ait papam cum Pipino Carolomannum, quod se deo devovisset in Monachica degere vita, in monasterio eum Viennae in Francia collocaverunt[.] Et Annal. Nazar. 753. Karolomannus rediit qui et detentus est, et obiit. Vid. Cointius 754. n. 74[.]

De Adela filia Dagoberti apud Treviros vid. Browerus. in palatiolo monasterio Abbatissa filius ejus Albricus nepos Gregorius secutus < - > qui postea Ultrajecti Abbas multis E[pisco]pis. add. Coint. 755. n. 145, Stephanus papa < - > egit cum Carolomanno, et cum Rachiso rege Longob. qui Regno deposito in Monasterio Casinensi vivebant, Carolomannum curavit a fratre detineri in Monasterio Viennensi, Desiderio favet cum is mortuo Rachisi fratre se regem surget, invito Rachiso, qui tamen Rex Romanis se commodum praebuerit vid. Cointius 756. n. 34 sqq.