Quaestio est quomodo probari possit, Hugonem Marchionem Thusciae qui vixit temporibus imperatoris Ottonis III fuisse patrem Azonis illius a quo descendunt Principes Serenissimae familiae Estensis. Pigna autor historiae Estensis et alii hoc quidem dicunt, sed non confirmant autoritate veterum scriptorum, < - - - > aliorumve monumentorum[.] Pigna quidem lib. I. ad ann. 1013. ait Hugonem ex Mari filia Tedaldi Estensis habuisse tres filios Azonem Obizzonem et Aldobrandinum; eosque patri erexisse Epitaphium repertum Tiferni sed neque ullos citat autores, neque Epitaphii illius verba formamque exhibet. Et sunt alii boni autores qui dicunt Hugonem illum obiisse sine liberis, quod Pignae genealogiam plane everteret. Vellem etiam discere unde probari queat, quod ait Pigna ad ann. 1007. Hugonem illum cum filiis Azone et Obizzone fuisse captum in praelio commisso inter Henricum II. imperatorem et Ardoinum qui se Regem Italiae ferebat; et intercessione Benedicti VIII. fuisse liberatum, Quia tamen credibile est Pignam habuisse autores probabiles hujus narrationis suae, neque ex libris tantum editis, sed etiam ex Manuscriptis Chronicis, Diplomatibus inscriptionibus, item ex Archivo item Ducali quaedam hausisse: et quia probationes illas pro parte saltem nunc quoque viris antiquitatis Estensis studiosis et in illis locis degentibus notas esse credibile est; et ista accurate constitui ad serenissimae familiae decus pertinet, idem spero in serenissimi Mutinae aula aut ditione reperiri posse virum doctum et officiosum, et in his rebus versatum, qui argumenta genealogiae serenissimi principis tenebit; mehique hos scrupulos eximere, et Pignae narrata supra dicta probationibus stabilire aut etiam in melius reformare poterit. Huic ego me valde devinctum profitebor, et vicissim operam meam spondeo quam utile erit ad illustrandum hanc Genealogiam si ostendatur, Comitissam Mathildem Azonis illius de cujus patro quaritur Estensiumque ita ut Pigna tradit, fuisse cognatam[.]

Hugo [. . .] Estensis Genuae Mediolani et Etruriae Marchio 995. uxor Maria Theodati March. Parmensis filia † 1014. (+ puto esse fabulosum +) Falletus ait: ex Villanio Funecio Petrucio et diplom. Ottonis III[.] Vult hunc fuisse Azonis nostri patrem, habuisse filios Azonem Obizonem citat in hanc rem Funecius a San< - > Neandrum et Martinum Polonum[.]

Falletus Azoni patri Theobaldi, proavo Mathildis, tribuit liberos quatuor, Rudolphum, Theobaldum, Gotifredum Episcopum Brixiensem, et Sigebertum et Albertum patrem notissimi Marchionis Hugonis. Sed Domnizo in vita Mathildis non nisi duorum primorum meminit[.]

Constat hodie studium Genealogicum majore diligentia et serenitate tractari, quam olim fieri solebat, quemadmodum ex iis apparet, quae circa origines Domus Austriae aut Francicae, nostris temporibus memoriae prodita sunt, ubi opiniones receptae ex munumentis et scriptoribus veteribus partim correctae partim melius stabilitae sunt. Cum itaque serenissima Estensis familia plerique antiquitate palmam praeripiat, ita ut ad gloriam vetustatis tuendam falsis narrationibus opus non habeat ideo pretium pene erit quaedam dubia tollere quae in Johanne Baptista Pigna doctissimo alioqui historico restant quale illud est, quod statuit Hugonem illum celeberrimum Thusciae Marchionem qui temporibus Ottonis III imperatoris vixit fuisse familiae Estensis et ab eo hodiernos Estenses descendere. Cum tamen alii graves autores Hugonem illum ad alias plane famlias referant partim etiam eum sine liberis obiisse asserant. Cum vero non dubitem Pignam habuisse probabiles sententiae suae rationes, easque viris doctis in aula aut ditione serenissimi Mutinae ducis notas esse putem spero ab aliquo eorum obtineri posse, ut veritatem ad serenissimae familiae decus pertinentem illustret et stabiliat et scrupulumque istum mihi eximat, quod ego vicissim similibus officiis data occasione promerem studebo.