Valesius Rerum Franc. lib. 7 narrans excidum regni Thuringorum non meminit auxilii Saxonum, de quo tam multa Witikindus et quod ipsa Nordthuringia in Saxonas translata confirmat[.]

Hermoldus Nigellus [. . .] Ludovicum praeclarum martem interpretatur ita ut Hluto praeclarum (+ laut a sono claro) Wigh martem significet. Vales. praef. rer. Franc. (+ wigand hostis +)[.]

Franci primum sub Valeriano memorati victi ab Aureliano Tribuno legionis sextae Gallicanae qui tunc Mogontiaco praeerat. Nam etsi autor Chronici Alexandrini tradat Decios in expeditione contra Francos caesos, reliqui tamen omnes docent Decios transgressos Danubium in expeditione Gothica periisse[.] Vales. Rer. Franc. lib. 1[.]

Vetus quidam rerum nostrarum scriptor Theoderici Merovingorum regis penultimi aequalis Rorico monachus Autor libri de vita Sigeberti Dagoberi regis filii; Aimoinus [. . .] lib. 1. [. . .] Sigebertus et recentiores tradunt Trojanis seu Sicambris Pannoniae tum incolis et Maotid. Palud. vicinis jamdiu imperio Rom. [. . .] subjecis tributa in decennium a Valentiniano majore remissa esse, quod eorum opera Alani deleti, hinc Francos seu feroces [. . .] appellatos, [. . .] post [. . .] 10 annos [. . .] vectigal pendere recusasse. Inde bellum ubi fusos a Valentiano [. . .] Priamum regem [. . .] amisisse, tum [. . .] in Germaniam sub Marcomere et Sunnone migrasse et circa ostia [. . .] Rheni sedisse. Et in legis Salicae prooemio dicitur Francos paucos numero sed virtute praestantes gravissimum imperii Rom. jugum excusssissse. Et Monachus quidam in lib. 2. rerum gest. Car. M. [. . .] Germaniam scribit [. . .] Francosque a Romanis defecisse, quae omnia fabulosa merito pronuntiat Valesius sub finem lib. 1. Nec Valentiniano cum Alanis bellum, qui Ammiano autore lib. 31 ejus aetate [. . .] in Scythia finitimis omnibus bello superatis, qui et ipsi victorum nomine appellabantur imparabant (+ An ergo eosdem vult Valesius Alanos et Hunnos?)

Valesius praef. Rer. Franc. dubitat Franci in Germania Albim an ut quibusdam placet Visurgim habuerint ab oriente (+ sed revera Albim ego ostendi[ +).]

Allemannorum et Baioariorum duces sub Francis Merovingis non fuere simplices praefecti provinciarum, sed Reguli baereditario quodam jure territoriali praediti[.] De Allemannis ita Hadrianus Valesius lib. 8. rer. Franc. p. 412.

In Legibus lamannorum invenio ducem nonnunquam dominum vocari, et res quae ad eum pertinebant, res dominicas dici, et curtem ducis seu chortem eodem quo palatium Regis nomine appellari: pecunia, exilio morte multare duci permissum fuisse. Si quis epis sigillum aut mandatum aut signum neglexisset, non impune tulisse. In eodem Codice legum, Dux qui exercitum ducere, equum conscendere, et adhuc esse Regi utilis potest, filium rebellem et Regnum suum (hoc est ducatum) armis occupare conantem, si vicerit et ceperit, expellere eum provincia jubetur, et Regi domino suo, qut cuilibet alii mittere paterna haereditate excludendum, quam reliqui ducis filii post patris obitum voluntate Regis inter se sint divisuri. Ita ut si dux moriens non alium quam hunc rebellem filium, reliquerit superstitem, aut ei ipsi dummodo fideli et praeclara opera veniam restitutionemque mereatur, aut cui volet alii ducatum dandi Rex habeat potestatem. Ibidem nemini praeterquam ei qui a duce judex fuerit constitutus jus dicere permittitur, et libero liberum apud Regem aut ducem capitis arcessere licet.

Apud Bojarios adhuc remotiores a Francis, videtur adhuc majuor ducum potestas, et Regiae admodum propinqua fuisse. De qua idem Valesius libro 8. p. 429.

Garibaldus et Tassilo pro ducibus Bajoariorum Reges a paulo Longobardo, Aimoino, Sigeberto vocantur. Sed eundem Tassilonem <paulum> ducem Bajoariorum melius appellat. Bajoariis autem ducem praefuisse a Rege Francorum constitutm docent Bajoariorum leges; ita ut is eligeretur a populo, Rex autor fieret. Nec quenquam in ducatum recipi consuevisse nisi ducali Agilolfingorum familia genitum hoc est ab Agilulfo quodam veteri Bajoariorum duce et Rege deducentem genus. A Regibus enim Francorum Bajoraiis fuisse concessum, ut quem ex Agilolginis fidelem sibi ac predentem intelligerent, ipsis ducem praeponerent. Agilolfingos, propterea quod Summi principes erant inter Bajoarios, <laesos> quadruplum satisfactionem recepisse, ducem vero tertiam insuper partem. Eam gentem Aigilolfingam a Fredegario in Chronico dictam invenia; cum ait quendam e proceribus gentis nobils Aiglolfingae nomine Chrodoaldum a Dagoberto Austrasiorum Rege ob superbiam et rapacitatem interemtum esse in supradictis Legibus reperitus, si quis ducem occidere voluisset, aut hostes in provinciam opidumve aliud provinciae invitasset, ei convicto vitam et fortunas eripiendi ducem habuisse potestatem. Milites intra provinciam a disciplina descilients, ac rixascientes, pecunia vel morte a duce esse multatos. Episcopum quem Rex constituisset, apud Regem ve apud ducem reum postulari consuevisse. Si duci qui nec surdus nec caecus esset, quisque adhuc exercitum ducere, inter suos jus dicere, et a Rege imperata facere posset, filios per superbiam et stultitiam regnum, hoc est ducatum adimere voluisset, paterna haereditate eum exclusum fuisse: nihil aliud habiturum fuisse, quam quod motus misericordia Rex aut pater ei dedisset; ambosque eundem in exlium mittendi potestatem habuisse. Ita ut patri superstes vixisset, a fratribus sua parte privaretur. Sin fratres non haberet, aut ipsi aut cuilibet alii ducatum conferre Regi liceret. Si quis dicto audiens non fuisse duci, evocatusque ad eum non venisset, vel signum ejus a< - > aut sigillum contemsisset, XV. olidis multari solere, et imperata facere cogi. In eisdem Legibus, ut Regis, sic et ducis vassorum ni< - > Bajoariorum fit mentio, et Comitis (uti in Alamannia fiebat) per provinciam jura reddentis. Dux qui hominem liberum, nullius capitalis criminies reum in servitatem asseruisset XL solidos fisco inferre, totidemque homini dare, ac praeterea libertatem bonaque restituere jubetur. Idem si audax contumax superbus ac rebellis fuerit, decretumque Regis con< - >serit, ducatu a Rege accepto tanquam indig< - >us privetur. Haec Valesius ex legibus Bajoariorum excerpsit.

Deusonem [. . .] quod erat in Franc. Castellum contra Coloniam Agrippinam praesidio occupasse Postumum et Macusam opidum Batavorum ab Francis captum quod hodieque Ancusam appellant recepisse indicant Posthumiani nummi Herculi Deusoniensi, et Herculi Macusano [. . .] quorum nota est ab altera parte Postumus nudus clavam tenens ab altera templum. Idem Posthumus ob pulsos Gallia Germanos in quibusdam nummis Rheno flumine signatis RESTITUTOR GALLIAE, in aliis Germanicus Maximus appellatur[.]

Sophronii Eusebii Hieronymi Historia temporum quod Chronicon vocant, refert Constantem anno imperii IV. vario eventu adversus Francos pugnavisse. Ita citat Valesius Rer. Francic. lib. 1.