Kritik, Wünsche und Fragen bitte an: luckscheiter(at)bbaw.de


Erklärung der Spalten
Id Id des Eintrags
Kat.-Nr. Katalog und Katalognummer
Signatur Signatur. Römische Zahlen werden als arabische wiedergegeben
Titel Titel
Incipit Incipit
ca. Angaben zur Datierung: w = wohl; A = Anfang; E = Ende; < = vor; > = nach; k = konjiziert; n = neu datiert; ~ = circa; H1 = 1. Hälfte; H2 = 2. Hälfte; Q1 = 1. Quartal; F = Frühjahr; S = Sommer; H = Herbst; W = Winter; -nn = von dem im Datierungsfeld angegebenen Datum bis nn; F- = Frühjahr bis zu dem im Datierungsfeld angegebenen Datum.
Datum Datum neuen, d.h. gregorianischen Stils, z.B. 23. Februar 1701 = 1701-02-23 (in Klammern Datum alten, d.h. julianischen Stils, sofern der Textzeuge diesem Stil gemäß von Leibniz oder einem Korrespondent datiert wurde).
Akademie Ausgabe Druckort in der Akademie-Ausgabe in der Form Reihe | Band.Nummer / Unternummer
Sigle Sigle des Textzeugens laut „Überlieferung“ in der Akademieausgabe
Absender Absender
Adressat Adressat
Absendeort Absendeort
Textart Textart: Abf. = Abfertigung; Abschr. = Abschrift; Anm. = Anmerkung; Aufzeichn. = Aufzeichnung; Ausz(z). = Auszug (Auszüge); Bemerkg(n) = Bemerkung(en); eigh. = eigenhändig (Leibniz oder Korrespondent); Erg. = Ergänzungen; ermitt. = ermittelt; Exz. = Exzerpt; Hd = Hand; Konz. = Konzept; Korr. = Korrekturen; MF = mitgeteilte Form; MFF = mitgeteilte Formen; Schr. = Schreiber; tlw. = teilweise; unbek. = unbekannt; zs. = zusammen; S = Seite(n); Z = Zeile(n).
Format und Umfang Format und Umfang
Exzerpierte Stelle Das Werk, aus dem Leibniz exzerpiert oder paraphrasiert.
Ordnungsvermerk Ordnungsvermerk von Leibniz zur Ordnung seiner Vorarbeiten zum Opus historicum in vereinheitlicher Schreibung (in Klammern in diplomatischer Transkription)
Ordnungsnummer Ordnungsnummer von Leibniz zur Ordnung seiner Vorarbeiten zum Opus historicum
Wortlaut Wortlaut
Drucke Drucke außerhalb der Akademieausgabe
Bemerkungen Vermischte kürzere Bemerkungen.
Längere Bemerkungen Vermischte längere Bemerkungen
Bezüge zu anderen Textzeugen Bezüge zu anderen Textzeugen desselben Stückes oder zu anderen Stücken.
Druckvorlage Die Zahl in diesem Feld ist die ID desjenigen Textzeugen, der Druckvorlage in der Akademie-Ausgabe war. Es wurden noch bei weitem nicht alle Druckvorlagen erfaßt.

5 Ergebnisse für die Suche:

select where (`Signatur` contains "LH 5, 1")

[2912] LH 5, 1 Bl. 8

Id 2912
Kat.-Nr. 46724
Signatur LH 5, 1 Bl. 8
Titel Edw. Bernard:Orbis eruditi literarum à charactere Samaritico hunc in modum...deduxit Eduardus Bernardus.A.D.1689.Oxoniae
Datum 1689
Akademie Ausgabe 5
Textart Stich
Format und Umfang Folio
Bezüge zu anderen Textzeugen enth. 30 Alphabete; vgl. Dutens V, P. 97

[40201] LH 5, 1 Bl. 3-4

Id 40201
Kat.-Nr. 46720
Signatur LH 5, 1 Bl. 3-4
Titel De docendis lingvis.
Incipit Duobus modis docere possumus lingvam,
Datum 1678
Akademie Ausgabe 5
Textart Konz.; eigh.
Format und Umfang Quart, 3 Seiten/Spalten
Wortlaut
De docendis linguis.

Duobus modis docere possumus linguam, uno, ex ipsis rebus nullo respectu ad linguam quam discipulus jam tenet; altero ex lingua quae jam ipsi nota est, discriminibus tantum annotatis. Prior difficilior est sed ad progressum in scientiis faciendum utilior, posterior compendiosior, et suffectura illi, qui porro operam scientiis daturus non est, linguam quemadmodum in usu est didicisse contentus.

Qui egregius linguarum Magister esse volet, ei opus erit plurium linguarum quas docere volet suos et qua scit discipulos suos uti, comparationem instituisse. Sed si quis Latinam linguam in Germani tantum docere velit, eum suffecerit Germanicam linguam Latinae diligenter comparavisse[.] Cui rei duo erunt utiles libri Grammatici; scilicet Vossii Aristarchus, et Schottelii lingua Germanica[.] Deinde quo facilius de omnibus discriminibus judicet, confert versiones Latinas cum fontibus Germanicis, aut contra, versiones Germanicas cum fontibus Latinis; ita potissimis quibusque discriminibus animadversis et ordine in catalogum relatis, facile erit modum tradere, quo discipulus ex lingua in linguam transferre possit exercendus autem erit, ut primo ex Latina in Germanicam transferat, inde nisus ex Germanica transvert in Latinam, priore enim modo discrimina inter Latinam et Germanicam animadvertere, posteriore modo animadversis uti disert.

Regulae consistunt in solis convenientiis et discriminibus Latini et Germanici sermonis. Ita opus non erit onerare juventutem Metafysicis contemplationibus, et vocabulis abstractis; quas sibi nobisque intelligere videntur cum praesentes sumus, et exempla damus, at cum primum terga vertimus. (Si sic dicere licet non inepto Germanismo, den rucken gewandet haben,) ipsi per se haerent, neque regulis applicare norunt.

Discenti linguam tironi non est opus tradere modum formandi ipsas voces; v. g. eloqui, indicere; quia id e lexico supplere potest, et sufficit ab initio eum ope Lexici scribere posse,

Utile erit condere historiolas quasdam orationesque vertendas, quas ingrediantur omnia discrimina Latinae ac Geranicae etymologicae et syntaxis, hae pueris pro modulo erunt, et semper in exemplum poterunt citari. Imo utilius erit exhiberi Catalogum sententiarum egregiarum, in quibus reperiantur pleraeque et voces utiliores, et constructiones communes in quibus differt sermo Latina a Germanico. Quemadmodum Posselius in Grammatica Graeca egregiis ubique regulis subjicit sententias.

Si volumus Latinam ex Germanica docere Condatur breviculum Latinae grammaticae et Lexici. Lexicum illud Schickardiano more etymologiis ex Germanico adjuvetur. Hoc lexicon contineat voces maxime necessaris, et utiles.

Subjiciantur sententiae in quibus pleraque voces utiliores et vocum constructiones reperiantur.

Adjiciantur paradigmata, ultor citioque traducenda; quae paradigmata sint argumenti jucundi et utilis[.]

Scutatus Grammatica brevis, ostendes, quae flexiones constructionesque Latinae, quibus Germanicis exprimendae sint, et contra; Ita nullis opus erit regulis metaphysicis[.]

Adsit lexicon in quo omnes voces usitatae Latinae et per Germanicas reddantur et contra[.]

Ut puer sine taedio et facile discat intelligere linguam Latinam, incipiat legere librum Latinum, cujus argumentum ei jam tam notum est, hunc de verbo ad verbum poterit reddere Germanice, ut Evangelia sacra, aut Novi Testamenti quaedam, aut fabulas Aesopi; aut historioas quales sunt in <acerra> philologica[.]

Hoc ubi crebro fecerit puer nullo negotio inteliget Latine, et in Germanicam vertet; respiciendo tamen subinde dictionarium, et Grammaticam, cui sententiae elgantes pro exemplis subjectae.

Paulatim exercitandus, ut haec ipsa reddere incipiat Latine[.]

Drucke -vgl.Luckscheiter,Schriften zur Sprachforschung, S. 326
Druckvorlage 40201

[40805] LH 5, 1 Bl. 6-7

Id 40805
Kat.-Nr. 46723
Signatur LH 5, 1 Bl. 6-7
Titel Athanas. Kircher. Tafel I. und II. aus der Ars Magna sciendi, 1669. fol.
Datum 1678
Akademie Ausgabe 6
Textart Druck
Bemerkungen Komplex "Phil.& jurist.Schr."

[41900] LH 5, 1 Bl. 1-2

Id 41900
Kat.-Nr. 46721
Signatur LH 5, 1 Bl. 1-2
Titel [Ausz. u. Bemerkungen über des Athan. Kircher Novum inventum linguarum... ad unam reductarum]
Incipit MS. Gvelf. 4°. 3.5
ca. ~
Datum 1679
Akademie Ausgabe 5
Textart Konz.; eigh.
Format und Umfang Folio, 2.5 Seiten/Spalten
Exzerpierte Stelle Kircher: Novum inventum linguarum; Ms; Wolfenbüttel HAB Cod. Guelf. 3. 5. Aug. Quart
Drucke -Couturat, Opuscules, 1903, S.536f.

-vgl.Luckscheiter,Schriften zur Sprachforschung, S. 325-326

Druckvorlage 41900

[59154] LH 5, 1 Bl. 5

Id 59154
Kat.-Nr. 46722
Signatur LH 5, 1 Bl. 5
Titel [Excerpta ex Kircheri arte magna sciendi] (Kircheri artis magnae sciendi lib. XI. cap. 7 et ultimo)
Incipit Finita totius
ca. -1684 ?
Datum 1681
Akademie Ausgabe 6 | 4.238
Sigle L
Textart Aufz.; eigh.; breiter Streifen 20 x 17,5 cm
Format und Umfang 1.5 Seiten/Spalten
Bemerkungen -Komplex "Phil.& jurist.Schr."

-Datum alt: ~ 1678-00-00

-Titel alt: [Abschr. von lib.XI, cap.7 aus Athan. Kirchers Ars magna sciendi]